پنجشنبه ۲۷ مرداد ۱۴۰۱
کد مقاله: ۱۴۰۰۱۰۰۰۳۴

زندگینامه ابو معشر بلخی بهمراه فعالیت هایش

ابومعشر بلخی,بیوگرافی ابومعشر بلخی,زندگینامه ابومعشر بلخیطالع بینی ابومعشر بلخی بسیار دقیق و مطابق واقع بود
در قرن نهم میلادی، یکی از ستاره شناسان ایرانی که در دارالحکمه فعالیت داشت؛ ابومعشر بلخی بود و در منابع قدیم و جدید غربی، او را با نام های اپومسر یا البومسر می شناختند. طول دوره ی زندگی این ستاره شناس از دوران خلافت المعتز بالله شروع شد و در دوره ی خلافت معتمد رییس منجمان بغداد پایان یافت.

چکیده ای از بیوگرافی ابومعشر بلخی

نام:جعفر بن محمد بن عمر

زادگاه:بلخ

سمت:منجم ایرانی

دوره:خلافت المعتز بالله تا خلافت معتمد رییس منجمان بغداد

ملیت:ایرانی

وفات:واسط

بیوگرافی ابومعشر بلخی

اَبومَعْشَرِ بَلْخی، متولد ۱۹ صفر ۱۷۱- ۲۸ رمضان ۲۷۲ ق میباشد و تاریخ تولد این ستاره شناس از طریق زایچه ای در كتاب احكام تحویل سنی الموالید بدست آمده؛ به همین خاطر این تاریخ، خیلی دقیق نیست. كتاب احكام تحویل سنی الموالید یکی از اثار ابومعشر می باشد. اصلیت او از بلخ بود.

استادان ابومعشر بلخی

ابومعشر بلخی در نزد یک فیلسوف عرب با نام یعقوب بن اسحاق کندی( م ۲۶۰ ق)، شروع به فراگیری علم کرد. براساس شواهد موجود به خاطر شیعه بودن کندی، ابومعشر بلخی نیز شیعه بوده است. همچنین این ستاره شناس با افراد شیعه ای به نامهای ابوزید بلخی ، ابونصر فارابی و احمد بن طیّب سرخسی معاشرت می کرد. همچنین محمّد بن عبداللّه بغدادی که به« ابن سمعان»( م.حدود۳۰۰ق) معروف بود، از غلامان شیعه ی ابومعشر بلخی به شمار می رفت که منجّمی مشهور و دارای تألیفات بود و به ابومعشر بلخی در کارهای علمی کمک می کرد.

فعالیت های ابومعشر بلخی

ابومعشر بلخی، طالع بینی دقیقی داشت که مطابق با واقعیت بود. بیانات افسانه ها درباره گرایش ابومعشر به دانش نجوم اینچنین است که از نظر وی پرداختن به فلسفه و نجوم در زمان حدیث گفتن، ناشایست بود و همین امر، باعث شد تا رابطه ی خوبی با یعقوب بن اسحاق کندی نداشته باشد و مردم را با او دشمن کند، درحالیکه کندی به کمک افرادی موفق شد ابومعشر بلخی را به حساب و هندسه جذب کند؛ با این که ابومعشر بلخی، پیشرفتی در زمینه علوم ریاضی نداشت ولی توسط کندی، علاقه وافری به نجوم پیدا کرد.

افسانه دیگری بیانگر اینست که ابومعشر در بلخ از فقیهان محسوب میشد و وقتی که نسبت به بی احترامی کندی به یکی از فقهای بغداد مطلع شد، تصمیم گرفت که وی را بکشد؛ از این جهت به بغداد رفت و به قصد اموزش نجوم، پیش او حاضر شد ولی کندی که از هدف او از طریق تنجیم باخبر بود؛ ابومعشر بلخی را با چند کلمه تنبیه کرد و کمال علمی را برایش پیش بینی کرد. ابومعشر به کندی، علاقه پیدا کرد و اموزش هایی را در نزد او یاد گرفت. بنابر بسیاری از منابع، ابومعشر برای یادگیری اموزش های نجومی از ۴۷ سالگی اقدام کرد در حالیکه باتوجه به زایچه ای در کتاب اسرار علم نجوم یا مذاکرات شاذان بن بحر، میتوان فهمید که یادگیری اموزش های نجومی او به چندین سال، قبل از آن برمیگردد.

ابومعشر بلخی از مشهورترین منجمان جهان اسلام در عصر خویش محسوب میشد و گویا به عنوان رییس منجمان دارالخلافه در حکومت معتز محسوب میشده علاوه بر آن به عنوان برادر خلیفه و صاحب اقتدار حقیقی دستگاه خلافت در زمان معتمد منجم بشمار میرفته است. او تا چندین قرن بعد، هنوز شهرت داشت. به ابومعشر بلخی در منابع اسلامی، تأکید بسیار شده است و بیش از هر منجم دیگری در آثار غربی، شهرت داشته است.

ابومعشر بلخی از دیدگاه صاعد اندلسی به احوال ایرانیان و اخبار اقوام دیگر، دانا بود؛ به گونه ای که صراحت سخن او در هر بابی نظیر دانش های اقوام و دانشمندان آنان، تاریخ ملت ها ، بنای اهرام مصر و پیشگویی طوفان عصر نوح، رویدادهای مهم جهان و حتی در باب ارزش کار مترجمان کتاب های یونانی اولویت داشت.

بنابر گفته ها، انگشتر دختری گم شده بود ؛ در بین راه، ابومعشر بلخی را دید و از او جویای انگشترش شد. ابومعشر در جواب به دخترک، چنین گفت:خدا انگشترت را گرفته است. دخترک متعجب شد، ولی پس از این که چند وقت گذشت؛ در میان صفحات قرآن، انگشتر خود را پیدا کرد.

کتاب های ابومعشر بلخی,آثار ابومعشر بلخی,بیوگرافی ابومعشر بلخیابومعشر بلخی در عصر خویش مشهورترین منجم جهان اسلام بود

شاگردان ابومعشر بلخی

ابومعشر بلخی دارای شاگردان و پیروانی به نام های ابن مازیار( ابن بازیار)، محمد بقن عبدالله بن سمعان، عبدالله بن مسرور نصرانی و ابوسعید شاذان بن بحر بود.

دلبستگی ابومعشر بلخی به ایران

ابومعشر بلخی به ایران، دلبستگی شدیدی داشت و به دانش و خرد ایرانیان، معتقد بود که در آثار وی می توان چنین علائمی را مشاهده کرد. ادعای او این بود که ایرانیان نسبت به سایر اقوام در جهان از اندیشه و دانش بیشتری برخوردارند. بر طبق گفته ی ابومعشر بلخی،« شاهان فارس دربرابر رویدادهای آسمانی و آفات زمینی به حفظ دانش ها توجه بسیاری از خود نشان می دادند». این ستاره شناس برای نگاه داری کتاب ها در انتخاب کاغذ بادوام و مقاوم، و گزینش مکان مناسب دقت می کرده است.

دیدگاه ابوریحان بیرونی به ابومعشر بلخی

ابومعشر بلخی، افسانه ها را دلیل شهرت خود می داند، ولی از نظر ما ابومعشر، بیشتر بخاطر روشنگری های ابوریحان بیرونی به شهرت رسیده است؛ چون او بعنوان یک مرد خودپسند، با دلیل های علمی، دعاویش را مستند نمی سازد و عیب پوشی می کند و بعضی از احکامش صحیح نیست. حکایتهای نقل شده در کتاب اسرار علم النجوم ابومعشر، تائید کننده ی این ارزیابی بیرونی است. نکاتی در اسرار علم نجوم و بعضی منابع درباره حالات، روحیات، رفتار و اخلاق ابومعشر وجود دارد. وی علاوه بر افراط در نوشیدن شراب، پرخوری میکرد و به بیماری صرع در هنگام پری ماه، مبتلا می شد. عقیده و باور او این بود که درصورت عدم نوشیدن شراب بمدت یک سال، بیماری صرع وی درمان میشود.

آثار ابومعشر بلخی

در ادامه آثار ابومعشر بلخی به شرح زیر می باشد :

>> الابراج و الطوالع و فوائد شتی فی دانش الحساب:

در ۱۹۸۷م، اثر الابراج و الطوالع و فوائد شتی فی دانش الحساب در شهر بیروت منتشر شد.

>> بغیه الطالب فی معرفه الضمیر المطلوب و الطالب و المغلوب و الغالب:

محتوای کتاب بغیه الطالب فی معرفه الضمیر المطلوب و الطالب و المغلوب و الغالب که در کشور مصر، چندین مرتبه چاپ شده؛ شامل دانش رمل می باشد.

>> القرانات:

۸مقاله در کتاب القرانات ابومعشر بلخی شرح داده شده است. چند نسخه خطی از ترجمه پارسی این کتاب در اماکنی همچون دارالکتب قاهره، کتابخانه ملک و کتابخانه ملی رشت وجود دارد.

>> المدخل الکبیر فی علم احکام النجوم:

ابومعشر بلخی در نزدیک سال ۲۳۵ق، کتاب المدخل الکبیر فی علم احکام النجوم را نوشت که از مهمترین اثر او به شمار می رود. او به اثبات اعتبار احکام اخترشناسی در فصل دوم این کتاب پرداخته است. ترجمه ی این اثر به زبانهای دیگری همچون انگلیسی و آلمانی انجام شده است.

>> الموالید الصغیر:

در شهر قاهره، کتاب الموالید الصغیر ابومعشر بلخی، چندین مرتبه منتشر شده است.

>> اصل الاصول:

کتاب اصل الاصول به شرح موالید می پردازد که در کتابخانه ملی، آستان قدس و اسکوربال، نسخه هایی از آن در دسترس است.

>> کتاب الالوف:

از مهم ترین آثار ابومعشر بلخی که اینک منسوخ شده می توان به کتاب الالوف اشاره کرد.

>> الامطار و الریاح و تغیر الاهویه:

تألیف اثر الامطار و الریاح و تغیر الاهویه ابومعشر بلخی برطبق روش حکمای هند میباشد و اینک متن اصلی آن از بین رفته است و فقط ترجمه ی آن به صورت لاتین دردسترس است.

>> احکام تحویل سنی الموالید:

در پاریس و کتابخانه اسکوریال می توان نسخه هایی از احکام تحویل سنی الموالید را مشاهده کرد.

>> النکت یا تحاویل سنی العالم:

ابراهیم اخترشناس، کتاب النکت یا تحاویل سنی العالم را در سده ۵ق/۱۱م از عربی به پارسی ترجمه کرده است. محتوای این کتاب درمورد مباحثی همچون کواکب، اقترانات، طوالع، اسهام می باشد و در حال حاضر در کتابخانه ملی، نسخه خطی آن وجود دارد.

>> رازهای دانش النجوم یا مذاکرات شاذان بن بحر:

در کتابخانه های کمبریج و اسماعیل صائب، نسخه های خطی مذاکرات شاذان بن بحر، حفظ شده است.

وفات ابومعشر بلخی,زندگینامه ابومعشر بلخی,بیوگرافی ابومعشر بلخی ستاره شناس ایرانینام ابومعشر بلخی در منابع قدیم و جدید غربی بصورت البومسر آمده‌است

وفات ابومعشر بلخی

ابومعشر بلخی وقتی که بیش از صدسال، سن داشت؛ در روز چهارشنبه ۲۸ رمضان سال ۲۷۲ ه. در« واسط» به دیدار ابدی پیوست.

گردآوری: بخش بیوگرافی سرپوش

  • 12
  • 5
۵۰%
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
ویژه سرپوش