شنبه ۱۱ تیر ۱۴۰۱
کد مقاله: ۱۴۰۱۰۲۰۰۰۵

مثنوی چیست و چه کاربردهایی دارد؟

مثنوی,شعر مثنوی,مثنوی چیستمثنوی قالبی از شعر است که دارای ابیات زیادی میباشد
در دوران معاصر، قالب شعر مثنوی به مانند دیگر قالب ها از اشعار مسلط به شمار نمی رفت بلکه شاعران، کمابیش به آن رجوع می کردند. در بین انواع قالب شعری، آسانترین آن قالب شعری مثنوی می باشد به این خاطر که شاعر به راحتی میتواند قافیه را انتخاب کند و بنای هر بیتی را بر قافیه بگذارد.

مثنوی

مثنوی بعنوان یکی از قالب های شعری محسوب میشود که ابیات زیادی دارد و کاربرد آن در سرودن داستان ها و مطالب طولانی است. هر بیت در این قالب، قافیه ی جداگانه ای دارد که به آن مثنوی( دو تا دو تا) می گویند. در قرن سوم و چهارم هجری، مثنوی برای نخستین بار ، سروده شد. در قالب مثنوی، شعر را به زبان های گوناگونی می سرایند که از این زبانها می توان به فارسی، کردی، اردو، زبان های ترکی و عربی اشاره کرد. 

معمولاً شاهنامه ی فردوسی از بزرگ ترين سروده های ادبیات پارسی به شمار میرود که در قالب مثنوی سروده شده است. از نخستین نمونه های مثنوی می توان کلیله و دمنه رودکی و آفرین نامه ابوشکور بلخی را نام برد. مولوی یکی از دیگر سرایندگان پیرو قالب مثنوی به شمار میرود که در قالب مثنوی،  مطالب عرفانی اش را سرود. شاعران بزرگ دیگری در شهرهایشان از این قالب استفاده کرده اند که نظیر نظامی،  سعدی،  عطار و جامی می باشند. قالب مثنوی، صرفا مختص زبان فارسی است.

ساختار و نحوه قرارگیری قافیه در مثنوی

واژه ی مثنوی به معنای دوتایی و زوج بودن می باشد. علت این نامگذاری بخاطر نوع قرارگیری قافیه ایست که در این قالب شعری استفاده شده است. در قالب مثنوی، هر دو مصرعِ یک بیت، هم قافیه اند و معمولاً ۱۳ بیت هجا، هر مصرع را تشکیل می دهد. باتوجه به متنوع بودن تعداد ابیات مثنوی، ابیات نمونه های معروف مثنوی به ۲۰۰۰ تا ۵۰۰۰ بیت می رسد. منشأ این قالب شعری طبق تحقیقات نوین، از یک قالب شعر فارسی است نه قالب عربی مثنوی.

مثنوی در شعر معاصر

در دوران قاجاریه، برای سرودن مثنوی در اشعار معاصر، تحولی در وزن عروضی ایجاد شد ولی دلیل عدم محبوبیت این تحول، نداشتن جذابیت آهنگ شعر بود.

محتوای مثنوی

محتوای مثنوی، متشکل از چهار نوع به شرح زیر می باشد :

> در محتوای مثنوی از حماسی میتوان به شاهنامه ­ی فردوسی و از تاریخی به اسکندرنامه ­ی نظامی گنجه ­ای اشاره کرد.

> تعلیمی و اموزشی یکی از محتوای مثنوی است که نمونه ی آن گلشن راز شیخ محمود شبستری میباشد و از دیگر محتوای مثنوی اخلاقی نام دارد مثل بوستان سعدی .

> مثنوی عاشقانه مثل خسرو و شیرین و مثنوی نظامی و بزمی همانند ویس و رامین فخرالدین اسعد گرگانی.

> از مثنوی های عارفانه میتوان به نمونه هایی نظیر مثنوی معنوی مولوی و حدیقه الحقیقه سنایی و منطق الطیر عطار نیشابوری اشاره کرد.

کاربردهای قالب شعری مثنوی

- در داستان­های حماسی و تاریخی، می توان از قالب شعری مثنوی بهره گرفت که از این داستانها می توان به شاهنامۀ فردوسی و گرشاسب­ نامۀ اسدی توسی اشاره کرد.

مثنوی چیست,نمونه مثنوی,قالب شعر مثنوی,قالب مثنویدرواقع مثنوی برای سرودن داستان‌ها و مطالب طولانی کاربرد دارد

- از قالب شعری مثنوی برای داستان­های عاشقانه یا صوفیانه نیز می توان استفاده کرد؛ به طور مثال خسرو و شیرین و لیلی و مجنون نظامی و سلامان و اَبسال جامی.

- قالب شعر مثنوی در طرح آموزه­های عرفانی، کاربرد دارد و این طرح ها نظیر حدیقۀ الحقیقه سنایی و منطق الطیر عطار و مثنوی مولوی می باشد.

- برای طرح مطالب تعلیمی و اخلاقی می توان از قالب شعری مثنوی استفاده کرد، مثلا بوستان سعدی.

موضوعات مثنوی

در انواع قالب های شعر فارسی، کهن ترین قالب، مثنوی میباشد که رواج آن دوره ی رواج شعر دری بر می گردد. از موضوعات مثنوی می توان به حماسه،  داستان،  تمثیل یا حکایات اخلاقی و مضمون های فلسفی، دینی، عرفانی و اجتماعی اشاره کرد.

نمونه ای از مثنوی از بوستان سعدی 

یکی گربه در خانه زال بود                      که برگشته ایام و بد حال بود

روان شد به مهمان سرای امیر                غلامان سلطان زدند شر به تیر 

چکان خونش از استخوان می دوید           همی گفت و از هول جان می دوید

اگر جستم از دست این تیر زن                 من و موش و ویرانه پیر زن 

تعریف مثنوی,شعر مثنوی,مثنوی معنوی اثر کیستسرودن مثنوی از قرن سوم و چهارم هجری آغاز شده است

گردآوری: بخش فرهنگ و اندیشه سرپوش

  • 17
  • 1
۵۰%
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
سعید صادقی,بیوگرافی سعید صادقی فوتبالیست,عکس های سعید صادقی بیوگرافی سعید صادقی فوتبالیست ایرانی (+ تصاویر)

ملیت:ایرانی

محل تولد:ساری

پیشه:بازیکن فوتبال – عضو تیم ملی فوتبال ایران

پست:هافبک

پا:راست

تاریخ تولد:۵ اردیبهشت ۱۳۷۳

ادامه
الکساندر نوری,بیوگرافی الکساندر نوری,عکس الکساندر نوری بیوگرافی الکساندر نوری اولین سرمربی ایرانی در بوندس لیگا (+ تصاویر)

زاده:۲۹ مرداد ۱۳۵۸

زادگاه:شهر بوکستهوده آلمان

پیشه:سرمربی و فوتبالیست

وضعیت تاهل:متاهل

ملیت:آلمانی

ادامه
علی شادمان,بیوگرافی علی شادمان,زندگی نامه علی شادمان بیوگرافی علی شادمان، بازیگر سینمای ایران (+ تصاویر)

زاده:۴ آذر ۱۳۷۵

زادگاه:ایلام

پیشه:بازیگر 

ملیت:ایرانی

تحصیلات:لیسانس رشته کارگردانی

ادامه
حامد سلطانی,بیوگرافی حامد سلطانی,حامد سلطانی مجری بیوگرافی حامد سلطانی و ماجرای فوت همسرش درتصادف (+ تصاویر)

متولد:۱۳ شهریور ۱۳۶۷ 

زادگاه:مشهد

زمینه فعالیت:تلویزیون

پیشه:مجری

مدرک تحصیلی:گرافیک

همسر:مرحوم فائزه صفری

ادامه
سعید عزت اللهی در کنار کارلوس کیروش,زندگی نامه سعید عزت اللهی,رابطه ترلان پروانه و سعید عزت اللهی بیوگرافی سعید عزت اللهی؛ بازیکن پرسپولیس و تیم ملی ایران

تاریخ تولد: ۱۰ مهر ۱۳۷۵

محل تولد: ایران، بندر انزلی

حرفه: فوتبالیست

پست: هافبک میانی

قد: ۱۹۰ سانتی متر

ادامه
زندگینامه مارتا استوارت,سن مارتا استوارت,برنامه آشپزی مارتا استوارت بیوگرافی مارتا استوارت؛اولین زن میلیارد خانه دار

تاریخ تولد: ۳ آگوست ۱۹۴۱

محل تولد: نیوجرسی

نام همسر: اندی استورات

ملیت: آمریکایی

حرفه: میلیارد، سرمایه گذار، نویسنده

ادامه
عکس های محمدرضا اخباری,بیوگرافی محمدرضا اخباری,محمدرضا اخباری فوتبالیست بیوگرافی محمدرضا اخباری دروازه بان ایرانی

تاریخ تولد: ۲۶ بهمن ۱۳۷۱ معادل ۱۵ فوریه ۱۹۹۳

محل تولد: ایران، اصفهان

قد: ۱۹۰ سانتی متر

وزن: ۸۷ کیلوگرم

سمت: دروازه بان تیم تراکتور

ادامه
عکس حضرت علی اصغر,حضرت علی اصغر ع,حضرت علی اصغر زندگی نامه حضرت علی اصغر؛ نوزاد شش ماهه امام حسین

محل تولد: مدینه، حجاز

درگذشت: ۱۰ محرم ۶۱ ه‍.ق

محل شهادت: کربلا، عراق

مدفن: حرم حسین بن علی

نام پدر: حسین بن علی

نام مادر: رباب بنت امرئ القیس

ادامه
بیوگرافی بهرام عین اللهی,دکتر بهرام عین اللهی,دکتر بهرام عین‌اللهی بیوگرافی بهرام عین اللهی؛ وزیر بهداشت دولت سیزدهم

زاده: ۱۰ بهمن ۱۳۳۷

سمت: وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

شروع فعالیت : ۳ شهریور ۱۴۰۰

ملیت: ایرانی

محل تحصیل: دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

ادامه

داستان های کوتاه از نویسندگان بزرگ در اوایل قرن نوزدهم، نخستین داستان های کوتاه نوشته شدند. داستان کوتاه به مانند دریچه ای بر روی زندگی شخصیت یا شخصیت هایی باز می شود و خواننده میتواند از این دریچه به اتفاق های رخ داده برای مدت کوتاهی نگاه کند.

...[ادامه]
ویژه سرپوش