سه شنبه ۰۸ آذر ۱۴۰۱
کد مقاله: ۱۴۰۱۰۲۰۰۰۵

مثنوی چیست و چه کاربردهایی دارد؟

مثنوی,شعر مثنوی,مثنوی چیستمثنوی قالبی از شعر است که دارای ابیات زیادی میباشد
در دوران معاصر، قالب شعر مثنوی به مانند دیگر قالب ها از اشعار مسلط به شمار نمی رفت بلکه شاعران، کمابیش به آن رجوع می کردند. در بین انواع قالب شعری، آسانترین آن قالب شعری مثنوی می باشد به این خاطر که شاعر به راحتی میتواند قافیه را انتخاب کند و بنای هر بیتی را بر قافیه بگذارد.

مثنوی

مثنوی بعنوان یکی از قالب های شعری محسوب میشود که ابیات زیادی دارد و کاربرد آن در سرودن داستان ها و مطالب طولانی است. هر بیت در این قالب، قافیه ی جداگانه ای دارد که به آن مثنوی( دو تا دو تا) می گویند. در قرن سوم و چهارم هجری، مثنوی برای نخستین بار ، سروده شد. در قالب مثنوی، شعر را به زبان های گوناگونی می سرایند که از این زبانها می توان به فارسی، کردی، اردو، زبان های ترکی و عربی اشاره کرد. 

معمولاً شاهنامه ی فردوسی از بزرگ ترين سروده های ادبیات پارسی به شمار میرود که در قالب مثنوی سروده شده است. از نخستین نمونه های مثنوی می توان کلیله و دمنه رودکی و آفرین نامه ابوشکور بلخی را نام برد. مولوی یکی از دیگر سرایندگان پیرو قالب مثنوی به شمار میرود که در قالب مثنوی،  مطالب عرفانی اش را سرود. شاعران بزرگ دیگری در شهرهایشان از این قالب استفاده کرده اند که نظیر نظامی،  سعدی،  عطار و جامی می باشند. قالب مثنوی، صرفا مختص زبان فارسی است.

ساختار و نحوه قرارگیری قافیه در مثنوی

واژه ی مثنوی به معنای دوتایی و زوج بودن می باشد. علت این نامگذاری بخاطر نوع قرارگیری قافیه ایست که در این قالب شعری استفاده شده است. در قالب مثنوی، هر دو مصرعِ یک بیت، هم قافیه اند و معمولاً ۱۳ بیت هجا، هر مصرع را تشکیل می دهد. باتوجه به متنوع بودن تعداد ابیات مثنوی، ابیات نمونه های معروف مثنوی به ۲۰۰۰ تا ۵۰۰۰ بیت می رسد. منشأ این قالب شعری طبق تحقیقات نوین، از یک قالب شعر فارسی است نه قالب عربی مثنوی.

مثنوی در شعر معاصر

در دوران قاجاریه، برای سرودن مثنوی در اشعار معاصر، تحولی در وزن عروضی ایجاد شد ولی دلیل عدم محبوبیت این تحول، نداشتن جذابیت آهنگ شعر بود.

محتوای مثنوی

محتوای مثنوی، متشکل از چهار نوع به شرح زیر می باشد :

> در محتوای مثنوی از حماسی میتوان به شاهنامه ­ی فردوسی و از تاریخی به اسکندرنامه ­ی نظامی گنجه ­ای اشاره کرد.

> تعلیمی و اموزشی یکی از محتوای مثنوی است که نمونه ی آن گلشن راز شیخ محمود شبستری میباشد و از دیگر محتوای مثنوی اخلاقی نام دارد مثل بوستان سعدی .

> مثنوی عاشقانه مثل خسرو و شیرین و مثنوی نظامی و بزمی همانند ویس و رامین فخرالدین اسعد گرگانی.

> از مثنوی های عارفانه میتوان به نمونه هایی نظیر مثنوی معنوی مولوی و حدیقه الحقیقه سنایی و منطق الطیر عطار نیشابوری اشاره کرد.

کاربردهای قالب شعری مثنوی

- در داستان­های حماسی و تاریخی، می توان از قالب شعری مثنوی بهره گرفت که از این داستانها می توان به شاهنامۀ فردوسی و گرشاسب­ نامۀ اسدی توسی اشاره کرد.

مثنوی چیست,نمونه مثنوی,قالب شعر مثنوی,قالب مثنویدرواقع مثنوی برای سرودن داستان‌ها و مطالب طولانی کاربرد دارد

- از قالب شعری مثنوی برای داستان­های عاشقانه یا صوفیانه نیز می توان استفاده کرد؛ به طور مثال خسرو و شیرین و لیلی و مجنون نظامی و سلامان و اَبسال جامی.

- قالب شعر مثنوی در طرح آموزه­های عرفانی، کاربرد دارد و این طرح ها نظیر حدیقۀ الحقیقه سنایی و منطق الطیر عطار و مثنوی مولوی می باشد.

- برای طرح مطالب تعلیمی و اخلاقی می توان از قالب شعری مثنوی استفاده کرد، مثلا بوستان سعدی.

موضوعات مثنوی

در انواع قالب های شعر فارسی، کهن ترین قالب، مثنوی میباشد که رواج آن دوره ی رواج شعر دری بر می گردد. از موضوعات مثنوی می توان به حماسه،  داستان،  تمثیل یا حکایات اخلاقی و مضمون های فلسفی، دینی، عرفانی و اجتماعی اشاره کرد.

نمونه ای از مثنوی از بوستان سعدی 

یکی گربه در خانه زال بود                      که برگشته ایام و بد حال بود

روان شد به مهمان سرای امیر                غلامان سلطان زدند شر به تیر 

چکان خونش از استخوان می دوید           همی گفت و از هول جان می دوید

اگر جستم از دست این تیر زن                 من و موش و ویرانه پیر زن 

تعریف مثنوی,شعر مثنوی,مثنوی معنوی اثر کیستسرودن مثنوی از قرن سوم و چهارم هجری آغاز شده است

گردآوری: بخش فرهنگ و اندیشه سرپوش

  • 17
  • 1
۵۰%
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
افسانه بایگان,بیوگرافی افسانه بایگان,عکس افسانه بایگان بیوگرافی افسانه بایگان بازیگر و ماجرای کشف حجابش (+ تصاویر)

تاریخ تولد:۱۳۴۰/۱۰/۲۶

محل تولد:تهران

ملیت:ایرانی

وضعیت تاهل:متاهل

پیشه:هنرپیشه

ادامه
میریام فارس,بیوگرافی میریام فارس,میریام فارس خواننده لبنانی بیوگرافی میریام فارس خواننده، رقاص و بازیگر لبنانی (+ تصاویر)

متولد:۳ مهٔ ۱۹۸۳ روستای كفر شلال٫ جنوب لبنان

ملیت:لبنانی

سبک( ها):پاپ عربی

حرفه( ها):خواننده، رقاص، بازیگر

زمینهٔ فعالیت:موسیقی

ادامه
داوود عابدی,بیوگرافی داوود عابدی,داوود عابدی مجری بیوگرافی داوود عابدی، گوینده و مجری سابق صدا و سیمای ایران (+ تصاویر)

زاده:یک تیر ۱۳۵۴

زادگاه:تهران

تحصیلات:کارشناسی روزنامه نگاری

پیشه:مجری و گوینده خبر

ملیت:ایرانی

ادامه
سحر زکریا,بیوگرافی سحر زکریا,عکس سحر زکریا بیوگرافی سحر زکریا و ماجرای کشف حجابش (+ تصاویر)

زمینه فعالیت:بازیگر

تولد:۲۸ آذر ۱۳۵۲

محل تولد:اراک 

ملیت:ایرانی

وضعیت تاهل: مجرد

ادامه
المیرا شریفی مقدم,عکس المیرا شریفی,تصاویر خانم المیرا شریفی مقدم المیرا شریفی مقدم، گوینده و مجری ایرانی (+تصاویر خانوادگی)

سال تولد:۱۳۶۰

محل تولد:تبریز

تحصیلات:دانشجوی رشته میکروبیولوژی

پیشه:گویندگی خبر

ملیت:ایرانی

وضعیت تاهل:متاهل

ادامه
کتانه افشاری نژاد,بیوگرافی کتانه افشاری نژاد,زندگینامه کتانه افشاری نژاد بیوگرافی کتانه افشاری نژاد، بازیگر سینما و تئاتر (+ تصاویر)

تاریخ تولد:۳ مرداد ۱۳۵۲

محل تولد:تهران

فعالیت:بازیگر و گوینده

سالهای فعالیت:۱۳۷۰- تاکنون

ملیت:ایرانی

ادامه
شقایق دهقان,بیوگرافی شقایق دهقان,عکس شقایق دهقان بیوگرافی شقایق دهقان بازیگر و نویسندهٔ ایرانی (+ تصاویر)

زاده:۴ اسفند ۱۳۵۷

زادگاه:آلمان

وضعیت تاهل:متاهل

ملیت:ایرانی

سمت:بازیگر و نویسندهٔ ایرانی

ادامه
خزر معصومی,بیوگرافی خزر معصومی,عکس های خزر معصومی بیوگرافی خزر معصومی و ماجرای کشف حجاب او (+ تصاویر)

زاده:۱۳۶۰

زادگاه:تهران

ملیت:ایرانی

سمت:بازیگر

تحصیلات:فارغ التحصیل رشته حقوق

ادامه
دنیا مدنی,بیوگرافی دنیا مدنی,عکس های دنیا مدنی بیوگرافی دنیا مدنی بازیگر سینما و تئاتر (+ تصاویر)

زمینه فعالیت:سینما، تلویزیون، تئاتر

متولد:۱۳ تیرماه ۱۳۶۹ تهران

پیشه:بازیگر

سال های فعالیت:۱۳۹۱- تاکنون

تحصیلات:طراحی لباس

ادامه

ضرب المثل در مورد گرگ اصطلاح گرگ منشی به اعمال و رفتار وحشیانه ای اطلاق میشود که دور از صفات و ملکات انسانیست و موی بدن انسان با خواندن و شنیدن آن بی رحمی ها و سفاکی ها راست میشود.

...[ادامه]
ویژه سرپوش