چهارشنبه ۰۱ اردیبهشت ۱۴۰۰
کد مقاله: ۹۹۱۱۰۰۰۴۹

آشنایی با سجع و انواع سجع از لحاظ واج

سجع,سجع در شعر پارسی,توضیح در مورد ارایه سجعسجع در نثر حكم فافيه در شعر را دارد
سجع باعث آهنگین شدن نثر می شود و همینطور سبب هماهنگ سازی چند جمله میشود. گاهی امکان دارد کلمات یا افعال در سجع برای ایجاد قرینه لفظی یا معنوی حذف شوند.

سجع

در زبان فارسی کلمه سجع به معنای آواز قمری( پرنده ای به نام شناخته شده یاکریم) است. در صورتیکه از آرایه سجع در شعر یا نثر استفاده شده باشد به این شعر یا نثر اصطلاحا مُسَجَّع گفته می شود. مسجع هم به معنی آهنگین است. اهمیت و کاربرد آرایه سجع بیشتر در نثر است بدین دلیل که سجع ها باید در پایان دو جمله بیایند و آهنگ دو جمله را به یکدیگر نزدیک کنند. از این رو سجع در نثر شبیه قافیه در شعر است که در پایان بیت های شعر آورده می شود. اگر در یک جمله سجع ها در کنار یکدیگر آورده شوند به آن تضمین مزدوج گفته می شود. یکی از روشهای نویسندگی و سخنوری معمول و موافق و ملایم با طبیعت زبان عربی، سجع نویسی است که چندان با زبان فارسی سازگاری ندارد. به همین علت از بین این همه سجع نویس فارسی، تنها کار چند نفر مقبول و خواندنی از آب درآمده است.

انواع سجع از لحاظ واج

سجع به سه قسمت تقسیم میشود:

۱. سجع متوازن

۲. سجع مطرف           

۳. سجع متوازی

سجع,آرایه ادبی سجع,سجع چیستسجع در كلامي ديده مي شود كه حداقل دو جمله باشد يا دو قسمت باشد

۱. سجع متوازن:

زمانی که کلمات قرینه هم وزن باشند ولی در آخرین حروف اصلی گوناگون باشند به آن سجع متوازن می گویند. نظیر بام و باد، کام و کار، نهار و نهال.

۲. سجع مطرف:

وقتی کلمه ها در آخرین حرف اصلی (حرف روی) یکی باشند ولی در وزن متفاوت باشند به این نوع سجع، سجع مطرف میگویند؛ مانند کار و شکار، دست و شکست، سیر و دلیر.

۳. سجع متوازی:

سجع متوازی که به عنوان کاملترین و خوش آهنگ ترین سجع شناخته میشود عبارتست از سجعی که کلمات هم در وزن و هم در آخرین حرف اصلی (حرف روی) مطابق باشند. بعنوان نمونه کار و بار، دست و شست، باز و راز.

سجع در شعر,سجع,سجع وانواع سجعسجع برای اوّلین بار در مناجات نامه خواجه عبدالله انصاری بکار گرفته شد

سجع در ادبیات فارسی

در ادبیات فارسی نثر مسجع از اهمیت فراوانی بهره مند است و از همان آغاز پدید آمدن نثر دری وجود داشته و از قرن ششم به بعد کتاب ها و رسالاتی ارزنده به نثر سجع تدوین یافته که از جمله مهم ترین آن می توان به مناجات های خواجه عبدالله انصاری و گلستان سعدی اشاره کرد. در ادب پارسی، نثر مسجع با آثار خواجه عبدالله انصاری آغاز شد و با تصنیف کتاب گلستان سعدی به اوج خود رسید. بعد از آن نثرهای مسجع به تقلید از سعدی ایجاد شدند.  ولی، متأسفانه، در مورد نثر مسجع فارسی تحقیق جدی مستقلی صورت نگرفته و اشارات مختصری که به سجع و نثر مسجع فارسی شده همه طبق استقرای ناقص است و بعضا مبرا از خطا هم نیست. وانگهی این اشارات به جای آن که در مورد نثر مسجع باشد مربوط به سجع در شعر است.  

سجع در شعر پارسی

قافیه میانی یا قافیه درونی سجعیست که در شعر بکار میرود. شاعر در قافیه میانی هر بیت را به چهار بخش تقسیم کرده و در پایان سه بخش واژه هایی از آنرا آورده است که باهم سجع متوازی یا مطرف دارند؛ مرسوم ترین کاربرد سجع در شعر،  این روش است. هر گاه هر مصراع به دو جمله بخش شده باشد، در هر مصراع، کلمه های جمله اول با قرینه خود در جمله دوم هم وزن باشند و سجع متوازن ایجاد کنند، رویارویی سجع های متوازن، آرایه موازنه را پدیدمی آورد که میتواند موسیقی لفظی ایجاد کند.« ترصیع» به موازنه ای گفته میشود که تمام سجع های آن متوازی باشد. این آرایه ها در شعر شاعرانی همچون مسعود سعد،  جمال الدین عبدالرزاق،  سعدی،  مولوی،  حافظ و سنایی وجود دارد.

سجع وانواع سجع,سجع در فارسی کاربرد ان,سجعاگر در پايان جمله ها كلمات تكراري وجود داشته باشد، سجع پيش از آن مي آيد

نمونه هایی از آثار مسجع

سجع برای اوّلین بار در مناجات نامه خواجه عبدالله انصاری (قرن پنجم) بکار گرفته شد و کم کم سعدی در«گلستان»، جامی در «بهارستان»، نصرالله منشی در «کلیله و دمنه» آنرا به حد کمال خود رساندند. در ادامه کسانی مانند قائم مقام فراهانی در« منشآت» و قاآنی در کتاب «پریشان» از آن ها پیروی کردند.

گردآوری: بخش فرهنگ و اندیشه سرپوش

  • 15
  • 6
۵۰%
sarpoosh
با این خبر موافقم با این خبر مخالفم
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
آرش کمانگیر,آرش کمانگیر عکس,بیوگرافی آرش کمانگیر زندگی نامه آرش کمانگیر یکی از اساطیر ایرانی

دین:اسلام

پیشه:پهلوان

ملیت:ایرانی

علت مرگ:بی جان شدن پس از پرتاب تیر

منصب:سردار

ادامه
علی یاسینی,تصاویر علی یاسینی,کنسرت علی یاسینی زندگینامه علی یاسینی خواننده و ترانه سرای ایرانی (+ تصاویر)

زاده:۱۴ آذر ماه ۱۳۷۵

زادگاه:تهران

پیشه:خواننده

ملیت:ایران

بیوگرافی علی یاسینی

علی یاسینی خواننده جوان و پرطرفدار ایرانی در تاریخ ۱۴ آذر ماه ۱۳۷۵ در تهران متولد شد. وی در یک خانواده چهار نفره بزرگ شده است و یک خواهر بزرگتر از خودش دارد.علی یاسینی فارغ التحصیل رشته معماری می باشد. قد علی یاسینی ۱۹۳ سانتیمتر است.

ادامه
امیر روستایی,امیر روستایی بازیکن پرسپولیس,شروع فوتبالی امیر روستایی بیوگرافی امیر روستایی بازیکن فوتبال + تصاویر

تاریخ تولد:۱۴ مرداد ۱۳۷۶

محل تولد:تهران

پست:مهاجم، وینگر

شغل:فوتبالیست

قد:۱۸۲ سانتی متر

ادامه
مجید اخشابی,بیو گرافی مجید اخشابی,زندگی نامه مجید اخشابی بیوگرافی مجید اخشابی خوانندهٔ موسیقی پاپ و سنتی کشور (+ تصاویر)

تاریخ تولد:۲۷ دی ۱۳۵۱

زادگاه:تهران

سبک:پاپ، سنتی

ساز:سنتور،  سه تار

ملیت:ایرانی

حرفه:خواننده، آهنگساز، نوازنده، پژوهشگر، مدرس دانشگاه

ادامه
امام هادی (ع),نحوه شهادت امام هادی (ع),امام هادی علیه السلام زندگی نامه امام هادی (ع) امام دهم شیعیان

زاده:۱۵ ذی الحجه سال ۲۱۲ هجری قمری

زادگاه:یکی از محله های نزدیک مدینه به نام صریا 

درگذشته:۳ رجب سال ۲۵۴ هجری قمری

محل دفن:سامرا

والدین:جواد ، سمانه مغربیه معروف به سیّده  

ادامه
مهستی گنجوی,زندگی نامه مهستی گنجوی,رباعیات عاشقانه مهستی گنجوی زندگینامه مهستی گنجوی یکی از شاعران زن متقدم ادبیات فارسی

زاده: پنجم/ششم قـ.

زادگاه:گنجه

پیشه:دبیر

ملیت:ایرانی

آرامگاه:گنجه، آذربایجان

ادامه
هوروش بند,بیوگرافی هوروش بند,تشکیل هوروش بند بیوگرافی هوروش بند یکی از گروههای موسیقی پاپ (+ تصاویر)

متولد:۱۷ مرداد ۱۳۷۲

زادگاه:کوهدشت

فعالیت:خوانندگی

ملیت:ایرانی

شروع فعالیت در هوروش بند: از سال ۱۳۹۵ تاکنون

ادامه
عباس جدیدی,عباس جدیدی کیست,کشتی عباس جدیدی بیوگرافی عباس جدیدی نماینده چهارمین دوره شورای شهر تهران (+ تصاویر)

زاده:۲۳ دی ۱۳۴۸ خورشیدی

زادگاه:تهران

پیشه:ورزشکار

ملیت:ایرانی

دین:اسلام

ادامه
مایک پومپئو,بیوگرافی مایک پومپئو,زندگی نامه مایک پومپئو بیوگرافی مایک پومپئو وزیر امور خارجه آمریکا (+ تصاویر)

زاده:۳۰ دسامبر ۱۹۶۳

زادگاه:اورنج، کالیفرنیا

حزب سیاسی:حزب جمهوری خواه ایالات متحده آمریکا

محل تحصیل:آکادمی نظامی وست پوینت

مدرسه:حقوق هاروارد

همسران:لزلی لیبرت، سوزان جاستیس مُستروس

ادامه

حکایت های قرآنی بعنوان مجموعه ای مستقل و غنی تألیف می شود قصه گویی در قرآن شیوه ای پرکاربرد است که به دفعات از آن برای منظور خود که هدایت و بیان حقایق است بهره می گیرد. حکایت های قرآنی معمولاً به بیان سرگذشت امم پیشین می پردازند و غالبا نحوه برخورد آن ها با انبیای خود را بیان می دارند.

...[ادامه]
ویژه سرپوش