یکشنبه ۳۰ شهریور ۱۳۹۹
۰۸:۵۶ - ۱۴ مرداد ۱۳۹۹ کد خبر: ۹۹۰۵۰۰۷۷۶
سیاست داخلی

گاردین برای نخستین‌بار افشا کرد

جزئیاتی جدید از جاسوسی انگلیس در کودتای۳۲

انقلاب مشروطه در ایران,اخبار سیاسی,خبرهای سیاسی,اخبار سیاسی ایران
گاردین برای اولین بار بعد از آنکه در سال ۱۹۸۵ مقاله آبزرور از این روزنامه پاک شد، نقش مخفی یک افسر سرویس جاسوسی انگستان را که منجر به کودتا در کشور ایران شد و خاورمیانه را تغيير داد، برملا کرد.

این گزارش با عنوان «چگونه ام‌آی۶ و سیا به نیروها برای طرح کودتا علیه ایران پیوستند»، در نسخه ۲۶ می‌ روزنامه آبزرور چاپ، اما به‌سرعت حذف شد.

این گزارش این واقعیت را آشکار می‌کند که «نورمن داربیشایر»، یکی از اعضای سرویس جاسوسی انگلیس (ام‌آی‌۶)، برای بازگرداندن شاه ایران به‌عنوان حاکم این کشور در سال ۱۹۵۳، عملیاتی پنهانی و خشونت‌آمیز را ترتیب داده است. با وجود این، چند روز پس از انتشار این گزارش در این روزنامه، ناگهان تمام مدارک و شواهد تازه این عملیات انگلیسی و هویت داربیشایر از مباحث عمومی ناپدید شد.‌ به گزارش «جماران»، در ماه ژوئن، اسناد موجود در بایگانی واشنگتن نشان داد چگونه نام ملکه الیزابت دوم به‌اشتباه به‌منظور ترغیب شاه برای ماندن در ایران قبل از کودتا به کار گرفته شده است. 

مستند «کودتای ۵۳» که در ۱۹ آگوست، یعنی ۶۷سالگی کودتا پخش شد، یک مورد را به‌روشنی نشان می‌دهد که انگلیسی‌ها چگونه کودتایی را به شکل آدم‌ربایی، شکنجه و پرداختن هزینه به معترضان برای رفتن به خیابان‌های تهران برنامه‌ریزی کرده بودند.‌ مستند کودتای۵۳ به انجام بازجویی و تحقیقات از امیرانی که ایرانی-انگلیسی است، منتهی شد. امیرانی، خالق این مستند، با همکاری با «والتر مُرچ»، تدوینگر تحسین‌شده فیلم‌های متعدد، به بایگانی و مصاحبه‌های بسیاری از افراد درگیر در این ماجرا دست یافت. مرچ در این زمینه گفت: «ما وقتی ساخت این فیلم را آغاز کردیم، چیزی درباره راز داربیشایر یا اسرار این راز نمی‌دانستیم. هیچ‌کدام از اینها در رادار ما نبود.

 تقی، وقتی کارمان را شروع کردیم، چیزهایی را کشف کرد. این کار خیلی زمان برد؛ اما این بیشترین مطالبی بود که من تا‌به‌حال روی آن کار کردم -۵۳۲ ساعت- یعنی دو برابر آنچه من در اینک آخرالزمان کار کردم».‌ نقطه عطف زمانی بود که امیرانی در تحقیقات درباره «پایان امپراتوری»، یک سریال مستند از گرانادا از اواسط دهه۱۹۸۰، یک‌سری شواهد کلیدی پیدا کرد.

نسخه‌ای از یک قسمت این مستند درباره ایران، در ابتدا حاوی مصاحبه‌ای با داربیشایر بود که با صراحت صحبت می‌کرد. داربیشایر می‌گفت: «کاری که به من محول شده بود، بسیار ساده بود؛ به آنجا بروید، به سفیر اطلاع ندهید و هر هزینه‌ای که برای تأمین سرنگونی مصدق با ابزار قانونی یا شبه‌قانونی نیاز دارید، از سرویس اطلاعاتی بگیرید». این افسر ام‌آی۶ در ادامه توضیح می‌دهد که او «مبلغ هنگفتی پول، بیش از یک و نیم میلیون پوند» خرج کرده است: «من شخصا دستور می‌دادم و آشوب‌های خیابانی را هدایت می‌کردم».

با‌این‌حال، فیلم این مصاحبه انفجاری هرگز پخش نشد. در فیلم امیرانی، نقش داربیشایر را «رالف فینز» بازی می‌کند که خطوطی از متن سانسورشده گرانادا را ارائه می‌دهد. مقاله سال ۱۹۸۵ آبزرور از سوی خبرنگار «نایجل هاوکس» درست قبل از نمایش قسمت ایرانی در شبکه ۴ منتشر شد؛ اما وقتی برنامه به پایان رسید، خبری از داربیشایر و شهادت او نبود. یک نقد تلویزیونی که یک هفته بعد از سوی «جولیان بارنز»، منتقد آبزرور ارائه شد، هیچ اشاره‌ای به این بخش از داستان نکرد.

امیرانی، مرچ و کارشناسان اطلاعاتی که با آنها مشورت کرده‌اند، این‌گونه نتیجه می‌گیرند که دولت پس از یک نمایش خصوصی، وارد میدان شد و مانع از آن شد که تهیه‌کنندگان از مصاحبه داربیشایر استفاده کنند. به روزنامه‌ها، ازجمله آبزرور که در آن زمان از سوی «دونالد ترلفورد» ویرایش شده بود، گفته می‌شد دیگر وارد ماجرا نشوند.‌ داربیشایر با «استفان مید»، همتای خود در سازمان سیا که در «پایان امپراتوری» ظاهر شد، از نزدیک همکاری کرد. او همکار انگلیسی خود را «فردی که کاملا روان به زبان فارسی و همچنین فرانسوی صحبت می‌کند» توصیف می‌کند. شاید تکان‌دهنده‌ترین شواهد در «کودتای ۵۳»، مربوط به نقش انگلیس در آدم‌ربایی و در نهایت قتل فجیع و ظاهرا «تصادفی» «محمود افشارطوس»، رئیس شهربانی دوره مصدق باشد. این حادثه ناآرامی‌هایی را در پی داشت که به دستگیری و زندانی‌شدن مصدق در آگوست (مرداد) منتهی شد.

داربیشایر در سال ۱۹۹۳ درگذشت و «آلیسون روپر»، محقق سابق گرانادا که در «پایان امپراتوری» کار می‌کرد، به‌همراه «مارک اندرسون»، تهیه‌کننده/ کارگردان، به امیرانی گفتند آنها هیچ خاطره روشنی از مصاحبه با افسر ام‌آی۶ یا آنچه در این فیلم رخ داده است، ندارند. در آمریکا، این کودتا به عملیات «آژاکس» معروف بود؛ درحالی‌که در انگلیس این عملیات «چکمه» نام داشت. پس از کودتا، شاه تا زمان انقلاب اسلامی سال ۱۹۷۹ ایران، بر این کشور حاکم بود.

sharghdaily.com
  • 20
  • 6
۵۰%
sarpoosh
با این خبر موافقم با این خبر مخالفم
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
گالیله,ماه تولد گالیله,نام پدر گالیله زندگینامه گالیله فیزیکدان ایتالیایی (+ تصاویر)

زادروز: ۱۵ فوریهٔ ۱۵۶۴

محل زندگی: دوک نشین بزرگ توسکانی، ایتالیا

ملیت: ایتالیایی

محل تحصیل: دانشگاه پیزا

شناخته شده برای: سینماتیک (مکانیک)، Dynamics، تلسکوپ، نظریه خورشید مرکزی

ادامه
فروغ فرخزاد,اشعار فروغ فرخزاد,خانواده فروغ فرخزاد زندگینامه فروغ فرخزاد و علت فوت او (+ تصاویر)

زادروز: ۸ دی ماه ۱۳۱۳ (۲۹ دسامبر ۱۹۳۴)

پدر: محمد فرخزاد

مادر: توران وزیری تبار

مرگ: ۲۴ بهمن ۱۳۴۵ (۱۳ فوریهٔ ۱۹۶۷)

ملیت: ایرانی

محل زندگی: تهران

ادامه
جان مینارد کینز,عکس های جان مینارد کینز,زندگینامه جان مینارد کینز بیوگرافی جان مینارد کینز و فعالیت های او در دوران زندگی اش (+ تصاویر)

حیطه: اقتصاد سیاسی

مکتب: اقتصاد کینزی

زادروز: ۵ ژوئن ۱۸۸۳

زادگاه: کمبریج، انگلستان

تاریخ مرگ: ۲۱ ماه آوریل ۱۹۴۶

ادامه
ویلیام شکسپیر,آثار ویلیام شکسپیر,کتاب ویلیام شکسپیر زندگینامه ویلیام شکسپیر (+ تصاویر)

متولد: ۲۶ ماه آوریل ۱۵۶۴میلادی

فوت: ۲۳ ماه آوریل ۱۶۱۶ میلادی

سمت: شاعر و نمایشنامه نویس انگلیسی

ملیت: انگلیسی

محل زندگی: لندن، استراتفورد

سبک نوشتاری: تئاتر رنسانس انگلستان

ادامه
نیوتون,زندگی نامه نیوتون,قانون های نیوتون زندگی نامه نیوتون بزرگترین و مشهورترین دانشمند جهان (+ تصاویر)

متولد: ۴ ژانویهٔ ۱۶۴۳

محل تولد: روستای وولزثروپ، لینکلن شر، انگلستان

مرگ: ۳۱ مارس ۱۷۲۷

ملیت: انگلیسی

رشته فعالیت: گرماشناسی، فیزیک، ریاضیات، ستاره شناسی، فیزیولوژی، شیمی

دانش آموختهٔ: کالج ترینتی

ادامه
صادق هدایت,اشعار صادق هدایت,سگ ولگرد صادق هدایت بیوگرافی صادق هدایت از کودکی تا زمان خودکشی اش (+ تصاویر)

زادروز: ۲۸ بهمن ۱۲۸۱

ملیت: ایرانی

محل زندگی: ایران، هندوستان، فرانسه

مذهب: خداناباور، بی دین 

شغل: نویسنده، داستان نویس، مترجم، حسابدار بانک ملی ایران، کارمند وزارت خارجه

ادامه
مهناز افشار,عکس های جدید مهناز افشار,زندگینامه مهناز افشار بیوگرافی مهناز افشار و تصاویر اینستاگرامی او

تولد:۲۱ خردادماه ۱۳۵۶

زادگاه: تهران، ایران

ملیت: ایرانی

شغل: هنرپیشه

سال های فعالیت: ۱۳۷۷ تاکنون

ادامه
امیر قلعه نویی,افتخارات امیر قلعه نویی,معرفی امیر قلعه نویی بیوگرافی امیر قلعه نویی و عکس هایش

نام مستعار: ژنرال

تاریخ تولد:۱ آذر ماه ۱۳۴۲

محل تولد: تهران، ایران

قد: ۱۶۵ سانتی متر

پست: مربی

ادامه
دیوید ریکاردو,تفاوت نظریه های پارسون مالتوس و دیوید ریکاردو,نظریه رشد اقتصادی دیوید ریکاردو بیوگرافی دیوید ریکاردو از تأثیرگذارترین اقتصاددانان سنتی(+ تصاویر)

زاده: ۱۸ آوریل ۱۷۷۲

محل تولد: لندن، انگلستان

حزب سیاسی: ویگ

تخصص: اهالی کسب و کار، اقتصاددان

مکتب فکری: اقتصاد کلاسیک

ادامه

مجلس

دولت

ویژه سرپوش