سه شنبه ۰۸ خرداد ۱۴۰۳
۱۰:۲۵ - ۲۸ مهر ۱۴۰۱ کد خبر: ۱۴۰۱۰۷۲۳۹۵
کتاب، شعر و ادب

غیبت ایران در نمایشگاه کتاب فرانکفورت؛ اخراج یا انصراف؟

غیبت ایران در نمایشگاه کتاب فرانکفورت,اخراج ایران از نمایشگاه کتاب فرانکفورت

روزنامه هم میهن نوشت: چندی پیش خبری به‌نقل از خانه کتاب ایران روی خبرگزاری‌ها قرار گرفت: «مسئولان نمایشگاه کتاب فرانکفورت با ارسال نامه‌ای، ضمن دخالت آشکار در امور داخلی ایران و اعلام عدم‌توانایی برای تامین امنیت و رعایت شئون غرفه جمهوری اسلامی ایران و گروه ایرانی حاضر در نمایشگاه، بدون اطلاع‌رسانی قبلی نسبت به انتقال غرفه از سالن اصلی به یکی از سالن‌های فرعی که محدودیت دسترسی عمومی دارد، اقدام کردند. در همین حال سفارت آلمان در تهران نیز با وجود وعده‌های قبلی و در اقدامی هماهنگ با مسئولان نمایشگاه، در صدور روادید برای گروه اعزامی تعلل کرد.» دوروز پیش نیز معاون وزیر ارشاد ابعاد جدیدی از چرایی انتقال غرفه ایران و حضور پیدا نکردن ایران در فرانکفورت را شرح داد: «مسئولان نمایشگاه چندروز پیش با اعلام جابه‌جایی غرفه ایران گفتند، نمی‌توانیم امنیت غرفه شما را تضمین کنیم و در کنار معترضان ایرانی هستیم. ما نیز مراتب اعتراض‌مان را برای جابه‌جایی اعلام کرده و گفتیم، ورود نمایشگاه فرانکفورت به‌سمت وسوهای سیاسی به‌صلاح حوزه فرهنگی نیست.» اینک اما برخی رسانه‌ها خبری را به نقل از نرگس اسکندری گرونبرگ، شهردار ایرانی‌تبار فرانکفورت مخابره کرده‌اند که مضمون آن چنین است: طبق تصمیم شورای‌شهر فرانکفورت، جمهوری اسلامی از این نمایشگاه اخراج شده است. در ادامه به بررسی تاریخچه و نوع تاثیر سیاست بر رویکردهای این نمایشگاه خواهیم پرداخت.

تاریخچه و بخش‌های نمایشگاه فرانکفورت

نمایشگاه کتاب فرانکفورت، بزرگ‌ترین نمایشگاه کتاب جهان است که هر سال در اکتبر به‌مدت پنج‌روز برگزار می‌شود. در سه‌روز نخست، متخصصان صنعت چاپ و نشر که همان بازدیدکنندگان تجاری هستند، می‌توانند در نمایشگاه حضور پیدا کنند و دوروز پایانی، نمایشگاه به‌روی عموم‌مردم گشوده می‌شود. این نمایشگاه قدمتی ۵۵۰ساله دارد و گفته می‌شود هفت‌سال پس از آن‌که گوتنبرگ دستگاه چاپ را در شهر ماینتس در نزدیکی فرانکفورت اختراع کرد، نخستین نمایشگاه کتاب را کتاب‌فروشان محلی در سال ۱۴۶۲ برگزار کردند؛ نمایشگاهی که تا پایان قرن هفدهم به مهم‌ترین نمایشگاه کتاب اروپا تبدیل شده بود. بعدتر مدتی در عصر روشنگری، نمایشگاه کتاب لایپزیک، نمایشگاه فرانکفورت را تحت‌تاثیر قرار داد اما نمایشگاه فرانکفورت پس از جنگ جهانی دوم و قرارگرفتن لایپزیک در آلمان شرقی، دوباره جایگاه برتر خود را بازیافت. در سال ۱۹۴۹، اولین نمایشگاه فرانکفورت در شکل جدید آن، در کلیسای پاول برگزار شد و در تمام این سال‌ها، همچنان مهم‌ترین نمایشگاه کتاب جهان باقی مانده است، به‌نحوی‌که بسیاری از نویسندگان، مترجمان، ناشران، بازاریابان، کتاب‌فروشان، کتاب‌داران و... می‌کوشند در این نمایشگاه حضور پیدا کنند. طبق آمار اعلامی در طول برگزاری این نمایشگاه در سال‌های مختلف، قریب به هفت‌هزار ناشر از بیش‌از ۱۰۰کشور حضور دارند و جمعیتی قریب به ۳۰۰هزارنفر از بیش‌از ۴۰۰هزار عنوان کتاب عرضه‌شده در نمایشگاه بازدید می‌کنند. همچنین قراردادهای بیش از ۸۰درصد حقوق انتشار و تجارت جهانی کتاب در این نمایشگاه بسته می‌شود. نمایشگاه فرانکفورت از سال ۱۹۷۶ بخشی به برنامه‌های خود افزوده که طی آن هر سال یک‌کشور خاص را به‌عنوان مهمان‌ویژه دعوت می‌کند و آن کشور می‌تواند به معرفی گسترده بخش‌های گوناگون ادبیات خود اقدام کند. در همین زمینه انتخاب کشور چین به‌عنوان مهمان افتخاری در سال ۲۰۰۹، اعتراض‌هایی را به‌دلیل سوابق این کشور در نقض حقوق‌بشر برانگیخت. یکی دیگر از بخش‌های نمایشگاه نیز اعطای جایزه‌صلح ناشران و کتاب‌فروشان آلمان است که از سال ۱۹۵۰ به نویسندگان مروج صلح و همزیستی اهدا شده و کسانی چون یاشار کمال، پاموک، هابرماس، آنه ماری شیمل، یاسپرس، هاول، ارنست بلوخ، هسه، یوسا، پاز و هاندکه آن را دریافت کرده‌اند.

سابقه حضور ایران در فرانکفورت

جرقه حضور ایران در نمایشگاه فرانکفورت از سال ۱۳۶۶ و با برگزاری نخستین دوره نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران زده شد. پیش از آن البته برخی ناشران به‌طور مستقل در نمایشگاه فرانکفورت حضور داشتند، اما ایران در سالن شماره۵ که سالن کشورهاست، حضور نداشت. این تصمیم اما با حواشی پیش‌آمده راجع به فتوای امام خمینی(ره) درباره سلمان رشدی عملی نشد. بعدتر حتی حضور مسئولان نمایشگاه در تهران و دعوت از ایران نیز طلسم حضور را نشکست. در دوران ریاست‌جمهوری سیدمحمد خاتمی و از سال ۱۳۷۸ اما ایران در این نمایشگاه حضور یافت. امیرعباس تقی‌پور، استاد دانشگاه و پژوهشگر ارتباطات که خود از مسئولان برگزاری غرفه ایران در نمایشگاه فرانکفورت بوده، در این زمینه معتقد است: «در تمام سال‌هایی که ما در این نمایشگاه حضور داشتیم، حضورمان نمی‌توانست مفید باشد. حضور ما تنها عرضه‌ای فرهنگی از وضعیت تولید کتاب در کشورمان قلمداد می‌شد، اما نمایشگاه فرانکفورت، نمایشگاهی تجاری است و رویکرد آن با رویکرد نمایشگاه کتابی که به‌عنوان مثال ما در کشورمان برگزار می‌کنیم، متفاوت است. کشورهایی که قانون کپی‌رایت را پذیرفته‌اند، با حضور در این نمایشگاه قراردادهایی کلان در حوزه کتاب منعقد می‌کنند، اما کشوری چون ما که قانون کپی‌رایت را نپذیرفته، در این نمایشگاه به لحاظ تجاری دستاورد چندانی ندارد و اگر هم دستاوردی باشد، به رایزنی‌های ناشران خصوصی با توان مالی قابل‌توجه مربوط است؛ ناشرانی که هرساله به‌شکل خصوصی در این نمایشگاه شرکت و اقدام به عقد قرارداد با دیگر ناشران معتبر جهانی می‌کنند و در طول سال براساس قراردادهای‌شان یا به ترجمه آثار خارجی می‌پردازند یا آثار داخلی را برای ترجمه به زبان کشور مبدا در اختیار ناشران خارجی می‌گذارند. البته برخی از همان معدود ناشران هم که از چنین موقعیتی برخوردارند، در سال‌های اخیر و در پی تحریم‌ها با مشکلاتی مواجه شدند.»

سایه سیاست بر فرهنگ؟

در ماه اخیر ایرانیان خارج از کشور نیز به رخدادهای داخل ایران واکنش نشان داده‌اند و برخی شهرهای آلمان نیز شاهد حضور ایرانیان معترض بوده است. به‌نظر می‌رسد مسئولان نمایشگاه بر این گمان هستند که چنین اعتراضاتی به محوطه نمایشگاه نیز کشیده خواهد شد و به همین دلیل بنا به آن‌چه خود ملاحظات امنیتی می‌دانند، غرفه ایران را به مکانی دیگر انتقال داده‌اند. مسئولان ایرانی اما چنین عملی را دخالت در امور ایران و تصمیمی بیشتر بهانه‌جویانه تلقی کرده‌ و درضمن از دخالت سیاست در حوزه فرهنگ ابراز نگرانی کرده‌اند. برای نمونه یاسر احمدوند، معاون فرهنگی وزیر ارشاد گفته است: «هرجا عزت فرهنگ ایرانی مخدوش شود، باید تصمیمی متناسب با آن گرفته شود. پیش‌بینی من این نیست که در نمایشگاه‌های دیگر با چنین رفتار سیاسی‌ای مواجه شویم. آن‌چه‌ از سابقه بیشتر نمایشگاه‌های کتاب دنیا داریم، براساس تعاملاتی که با نمایشگاه‌ها داشته‌ایم، این بوده که همیشه رویکردها، رویکردهای فرهنگی و تعاملات مثبت است.»

منطق حاکم بر برگزاری چنین نمایشگاه‌هایی در وهله‌نخست، فرهنگی است و باید نیز چنین باشد، اما همانطور که در مورد انتخاب کشور چین به‌عنوان کشور مهمان ذکر شد، گاهی ‌مواقع برخی ملاحظات سیاسی نیز در چنین مجامعی دیده می‌شود. این امر حتی خود را در دغدغه‌های بانیان آغاز دور جدید فعالیت‌های این نمایشگاه از سال ۱۹۴۹ نیز نشان می‌دهد، زیرا پس از سقوط هیتلر این نیاز حس می‌شد که اولا بسیاری از ناشران و نویسندگان آلمانی که در آن سال‌های سیاه مهاجرت کرده بودند، به کشور بازگردند و ثانیا نام آلمان باتوجه به سابقه درخشانش در حوزه فلسفه و ادبیات، نه با نازیسم که با کتاب و فرهنگ برای جهانیان تداعی شود. این دغدغه‌های اولیه کم‌کم در گذرزمان رنگ باخت و این نمایشگاه رنگ رویدادی فرهنگی و اجتماعی به خود گرفت. با این همه و برای نمونه در سال تب‌آلود ۱۹۶۸، دانشجویان به اهدای جایزه صلح به لئوپولد سنگور، رئیس‌جمهور سنگال و حضور ناشران دست‌راستی در نمایشگاه اعتراض داشتند و همین امر باعث شد پلیس، ورودی‌های نمایشگاه را ببندد. در موردی دیگر نیز انتقاداتی به این نمایشگاه بابت اهدای جایزه‌صلح به پیتر هاندکه ابراز شد، زیرا مواضع او در جنگ بالکان و حمایتش از صرب‌ها مناقشه‌برانگیز بود. اعتراضاتی هم در سال ۲۰۰۷ رخ داد، زمانی که این سال به «ادبیات کاتالان» اختصاص داده شد اما درحالی‌که کشور اسپانیا نیز شش‌میلیون یورو به نمایشگاه کمک کرده بود، بسیاری از نویسندگان کاتالان که به زبان اسپانیایی می‌نویسند، در ساحت ادبیات کاتالان تعریف نشدند و همین امر نقد بسیاری از رسانه‌های آلمانی و اسپانیایی را برانگیخت و ازجمله اشپیگل چنین تصمیمی را متعصبانه دانست. با این سوابق، اما امسال ازقضا این کشور اسپانیاست که به‌عنوان مهمان‌افتخاری نمایشگاه انتخاب شده است. امیرعباس تقی‌پور، در این زمینه می‌گوید: «بحث عدم‌صدور روادید برای متولیان غرفه ایران، مانعی جدی برای اهالی وزارت ارشاد است. این وزارت‌خانه هرساله اقدام به رزرو غرفه‌ای در این نمایشگاه کرده و کتاب‌های ناشران گوناگون را در قالب غرفه‌ای به‌نام غرفه جمهوری اسلامی ایران ارائه می‌کند. این جدای از حضور ناشران خصوصی است که تعدادشان بین ۱۰ تا ۲۰ناشر است. درباره بحث جابه‌جایی غرفه می‌توان گفت، هر کشوری مایل است بهترین مکان را در ردیف پربازدیدترین‌ها انتخاب کند. انتخاب مکان غرفه در نمایشگاه از این قرار است که در آخرین روز نمایشگاه دست‌اندرکاران، اقدامات لازم برای پیش‌ثبت‌نام سال آینده را انجام می‌دهند و معمولا مکان غرفه‌ها ثابت است. جابه‌جایی باید بنا به دلیل خاصی صورت گرفته باشد، اما هرچه باشد این اولویت یک‌کشور برای حضور یا عدم‌حضور نیست و دلیلی نیست که به‌خاطرش کشوری تصمیم به عدم‌حضور در نمایشگاه بگیرد و در این میان بحث عدم ‌صدور روادید مهم‌تر است.»

فرزاد نعمتی

  • 20
  • 4
۵۰%
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
علی عسکری بیوگرافی علی عسکری سیاستمدار ایرانی

تاریخ تولد: ۱۳۳۷

محل تولد: دهق، اصفهان

حرفه: سیاستمدار، نظامی، مدیر ارشد اجرایی، مدیر عامل شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس

آغاز فعالیت: ۱۳۶۲ تاکنون

تحصیلات: کارشناسی مهندسی برق - الکترونیک، کارشناسی ارشد مدیریت، دکتری مهندسی صنایع - سیستم و بهره‌وری

ادامه
عبدالله دوم پادشاه اردن بیوگرافی عبدالله دوم پادشاه اردن به همراه عکس های خانواده اش

تاریخ تولد: ۳۰ ژانویه ۱۹۶۲ (۶۲ ساله)

محل تولد: عمان، اردن

سمت: پادشاه اردن (از سال ۱۹۹۹)

تاجگذاری: ۹ ژوئن ۲۰۰۰

ولیعهد: حسین بن عبدالله دوم

همسر: رانیا عبدالله (ازدواج ۱۹۹۳)

ادامه
زندگینامه امامزاده داوود زندگینامه امامزاده داوود در تهران

عنوان شده است که ایشان همراه با برخی از بستگان خود در همراه با امام رضا به ایران می آیند اما در منطقه شمال غربی تهران به شهادت رسیدند. مرقد ایشان در زمان صفویه ساخته شد و سپس در زمان فتحعلی شاه گسترش پیدا کرد. 

دلیل مرگ این امامزاده را به صورت دقیق نمی دانند اما براساس روایات بومیان آن منطقه مشخص می شود که وی همزمان با بستگان خود به همراه امام رضا به ایران می آیند که همزمان با امام ایشان نیز به شهادت رسیدند و سال شهادت را نیز به سال ۴۸۰ هجری قمری نسبت داده اند، البته باز هم باید اشاره کرد که این تاریخ دقیق نیست و تنها براساس شواهد محاسبه شده است. 

براساس آنچه مردم محلی می گویند، امامزاده داوود در آبادی کیگا که در نزدیکی روستای کن قرار دارد، شهید شده، همجنین برخی می گویند وی با همدستی فردی به اسم نجیم گبر و یکی از درویش های روستا به شهادت رسیده است. ز منظر دیگر قاتل این حضرت شخصی به نام محمود فرح‌زادی می باشد.

ادامه
کاظم نوربخش بیوگرافی کاظم نوربخش بازیگر کمدین ایرانی

تاریخ تولد: ۱ مهر ۱۳۵۵

محل تولد: بیجار، کردستان، ایران

حرفه: بازیگر

آغاز فعالیت: ۱۳۷۰ تاکنون

تحصیلات: دیپلم انسانی

ادامه
جیمی ولز بیوگرافی جیمی ولز نابغه پشت ویکی پدیا

تاریخ تولد: ۷ اوت ۱۹۶۶

محل تولد: هانتسویل، آلاباما، ایالات متحده آمریکا

ملیت: آمریکایی، بریتانیایی

حرفه: موسس بنیاد ویکی مدیا

ثروت: ۱/۵ میلیون دلار

ادامه
مینا ساداتی بیوگرافی مینا ساداتی بازیگر سینما و تلویزیون ایران

تاریخ تولد: ۱۰ آذر ۱۳۶۰

محل تولد: کاشان، ایران

حرفه: بازیگر سینما، تلویزیون

تحصیلات: فوق لیسانس گرافیک از دانشگاه هنرهای زیبای تهران

آغاز فعالیت: ۱۳۸۶ تاکنون

ادامه
شاه نعمت الله ولی شاه نعمت الله ولی؛ عارف نامدار و شاعر پرآوازه ایرانی

تاریخ تولد: ۱۴ ربیع الاول۷۳۱ هجری قمری

محل تولد: کوهبنان یا حلب سوریه

نام های دیگر: شاه نعمت‌الله، شاه نعمت‌الله ولی، رئیس‌السلسله

پیشه: فلسفه و تصوف

مکتب: عارف و تصوف

آثار: شرح لمعات، رساله‌های شاه نعمت‌الله ولی

ادامه
محمدرضا احمدی بیوگرافی محمدرضا احمدی؛ مجری و گزارشگری ورزشی تلویزیون

تاریخ تولد: ۵ دی ۱۳۶۱

محل تولد: تهران

حرفه: مجری تلویزیون

شروع فعالیت: سال ۱۳۸۲ تاکنون

تحصیلات: کارشناسی حسابداری و تحصیل در رشته مدیریت ورزشی 

ادامه
رضا داوودنژاد بیوگرافی مرحوم رضا داوودنژاد

تاریخ تولد: ۲۹ اردیبهشت ۱۳۵۹

محل تولد: تهران

حرفه: بازیگر

شروع فعالیت: ۱۳۶۵ تا ۱۴۰۲

تحصیلات: دیپلم علوم انسانی

درگذشت: ۱۳ فروردین ۱۴۰۳

ادامه

انواع ضرب المثل درباره امانت داری ضرب المثل ها ابزار ارزشمندی برای انتقال مفاهیم مهم اجتماعی و اخلاقی به نسل های بعدی هستند. انواع ضرب المثل درباره امانت داری نیز از این قاعده مستثنی نیستند و طی قرن ها، اهمیت حفظ امانت و درستی در روابط انسانی را به ما گوشزد کرده اند.

...[ادامه]
ویژه سرپوش