جمعه ۱۴ بهمن ۱۴۰۱
۱۰:۲۵ - ۲۸ مهر ۱۴۰۱ کد خبر: ۱۴۰۱۰۷۲۳۹۵
کتاب، شعر و ادب

غیبت ایران در نمایشگاه کتاب فرانکفورت؛ اخراج یا انصراف؟

غیبت ایران در نمایشگاه کتاب فرانکفورت,اخراج ایران از نمایشگاه کتاب فرانکفورت

روزنامه هم میهن نوشت: چندی پیش خبری به‌نقل از خانه کتاب ایران روی خبرگزاری‌ها قرار گرفت: «مسئولان نمایشگاه کتاب فرانکفورت با ارسال نامه‌ای، ضمن دخالت آشکار در امور داخلی ایران و اعلام عدم‌توانایی برای تامین امنیت و رعایت شئون غرفه جمهوری اسلامی ایران و گروه ایرانی حاضر در نمایشگاه، بدون اطلاع‌رسانی قبلی نسبت به انتقال غرفه از سالن اصلی به یکی از سالن‌های فرعی که محدودیت دسترسی عمومی دارد، اقدام کردند. در همین حال سفارت آلمان در تهران نیز با وجود وعده‌های قبلی و در اقدامی هماهنگ با مسئولان نمایشگاه، در صدور روادید برای گروه اعزامی تعلل کرد.» دوروز پیش نیز معاون وزیر ارشاد ابعاد جدیدی از چرایی انتقال غرفه ایران و حضور پیدا نکردن ایران در فرانکفورت را شرح داد: «مسئولان نمایشگاه چندروز پیش با اعلام جابه‌جایی غرفه ایران گفتند، نمی‌توانیم امنیت غرفه شما را تضمین کنیم و در کنار معترضان ایرانی هستیم. ما نیز مراتب اعتراض‌مان را برای جابه‌جایی اعلام کرده و گفتیم، ورود نمایشگاه فرانکفورت به‌سمت وسوهای سیاسی به‌صلاح حوزه فرهنگی نیست.» اینک اما برخی رسانه‌ها خبری را به نقل از نرگس اسکندری گرونبرگ، شهردار ایرانی‌تبار فرانکفورت مخابره کرده‌اند که مضمون آن چنین است: طبق تصمیم شورای‌شهر فرانکفورت، جمهوری اسلامی از این نمایشگاه اخراج شده است. در ادامه به بررسی تاریخچه و نوع تاثیر سیاست بر رویکردهای این نمایشگاه خواهیم پرداخت.

تاریخچه و بخش‌های نمایشگاه فرانکفورت

نمایشگاه کتاب فرانکفورت، بزرگ‌ترین نمایشگاه کتاب جهان است که هر سال در اکتبر به‌مدت پنج‌روز برگزار می‌شود. در سه‌روز نخست، متخصصان صنعت چاپ و نشر که همان بازدیدکنندگان تجاری هستند، می‌توانند در نمایشگاه حضور پیدا کنند و دوروز پایانی، نمایشگاه به‌روی عموم‌مردم گشوده می‌شود. این نمایشگاه قدمتی ۵۵۰ساله دارد و گفته می‌شود هفت‌سال پس از آن‌که گوتنبرگ دستگاه چاپ را در شهر ماینتس در نزدیکی فرانکفورت اختراع کرد، نخستین نمایشگاه کتاب را کتاب‌فروشان محلی در سال ۱۴۶۲ برگزار کردند؛ نمایشگاهی که تا پایان قرن هفدهم به مهم‌ترین نمایشگاه کتاب اروپا تبدیل شده بود. بعدتر مدتی در عصر روشنگری، نمایشگاه کتاب لایپزیک، نمایشگاه فرانکفورت را تحت‌تاثیر قرار داد اما نمایشگاه فرانکفورت پس از جنگ جهانی دوم و قرارگرفتن لایپزیک در آلمان شرقی، دوباره جایگاه برتر خود را بازیافت. در سال ۱۹۴۹، اولین نمایشگاه فرانکفورت در شکل جدید آن، در کلیسای پاول برگزار شد و در تمام این سال‌ها، همچنان مهم‌ترین نمایشگاه کتاب جهان باقی مانده است، به‌نحوی‌که بسیاری از نویسندگان، مترجمان، ناشران، بازاریابان، کتاب‌فروشان، کتاب‌داران و... می‌کوشند در این نمایشگاه حضور پیدا کنند. طبق آمار اعلامی در طول برگزاری این نمایشگاه در سال‌های مختلف، قریب به هفت‌هزار ناشر از بیش‌از ۱۰۰کشور حضور دارند و جمعیتی قریب به ۳۰۰هزارنفر از بیش‌از ۴۰۰هزار عنوان کتاب عرضه‌شده در نمایشگاه بازدید می‌کنند. همچنین قراردادهای بیش از ۸۰درصد حقوق انتشار و تجارت جهانی کتاب در این نمایشگاه بسته می‌شود. نمایشگاه فرانکفورت از سال ۱۹۷۶ بخشی به برنامه‌های خود افزوده که طی آن هر سال یک‌کشور خاص را به‌عنوان مهمان‌ویژه دعوت می‌کند و آن کشور می‌تواند به معرفی گسترده بخش‌های گوناگون ادبیات خود اقدام کند. در همین زمینه انتخاب کشور چین به‌عنوان مهمان افتخاری در سال ۲۰۰۹، اعتراض‌هایی را به‌دلیل سوابق این کشور در نقض حقوق‌بشر برانگیخت. یکی دیگر از بخش‌های نمایشگاه نیز اعطای جایزه‌صلح ناشران و کتاب‌فروشان آلمان است که از سال ۱۹۵۰ به نویسندگان مروج صلح و همزیستی اهدا شده و کسانی چون یاشار کمال، پاموک، هابرماس، آنه ماری شیمل، یاسپرس، هاول، ارنست بلوخ، هسه، یوسا، پاز و هاندکه آن را دریافت کرده‌اند.

سابقه حضور ایران در فرانکفورت

جرقه حضور ایران در نمایشگاه فرانکفورت از سال ۱۳۶۶ و با برگزاری نخستین دوره نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران زده شد. پیش از آن البته برخی ناشران به‌طور مستقل در نمایشگاه فرانکفورت حضور داشتند، اما ایران در سالن شماره۵ که سالن کشورهاست، حضور نداشت. این تصمیم اما با حواشی پیش‌آمده راجع به فتوای امام خمینی(ره) درباره سلمان رشدی عملی نشد. بعدتر حتی حضور مسئولان نمایشگاه در تهران و دعوت از ایران نیز طلسم حضور را نشکست. در دوران ریاست‌جمهوری سیدمحمد خاتمی و از سال ۱۳۷۸ اما ایران در این نمایشگاه حضور یافت. امیرعباس تقی‌پور، استاد دانشگاه و پژوهشگر ارتباطات که خود از مسئولان برگزاری غرفه ایران در نمایشگاه فرانکفورت بوده، در این زمینه معتقد است: «در تمام سال‌هایی که ما در این نمایشگاه حضور داشتیم، حضورمان نمی‌توانست مفید باشد. حضور ما تنها عرضه‌ای فرهنگی از وضعیت تولید کتاب در کشورمان قلمداد می‌شد، اما نمایشگاه فرانکفورت، نمایشگاهی تجاری است و رویکرد آن با رویکرد نمایشگاه کتابی که به‌عنوان مثال ما در کشورمان برگزار می‌کنیم، متفاوت است. کشورهایی که قانون کپی‌رایت را پذیرفته‌اند، با حضور در این نمایشگاه قراردادهایی کلان در حوزه کتاب منعقد می‌کنند، اما کشوری چون ما که قانون کپی‌رایت را نپذیرفته، در این نمایشگاه به لحاظ تجاری دستاورد چندانی ندارد و اگر هم دستاوردی باشد، به رایزنی‌های ناشران خصوصی با توان مالی قابل‌توجه مربوط است؛ ناشرانی که هرساله به‌شکل خصوصی در این نمایشگاه شرکت و اقدام به عقد قرارداد با دیگر ناشران معتبر جهانی می‌کنند و در طول سال براساس قراردادهای‌شان یا به ترجمه آثار خارجی می‌پردازند یا آثار داخلی را برای ترجمه به زبان کشور مبدا در اختیار ناشران خارجی می‌گذارند. البته برخی از همان معدود ناشران هم که از چنین موقعیتی برخوردارند، در سال‌های اخیر و در پی تحریم‌ها با مشکلاتی مواجه شدند.»

سایه سیاست بر فرهنگ؟

در ماه اخیر ایرانیان خارج از کشور نیز به رخدادهای داخل ایران واکنش نشان داده‌اند و برخی شهرهای آلمان نیز شاهد حضور ایرانیان معترض بوده است. به‌نظر می‌رسد مسئولان نمایشگاه بر این گمان هستند که چنین اعتراضاتی به محوطه نمایشگاه نیز کشیده خواهد شد و به همین دلیل بنا به آن‌چه خود ملاحظات امنیتی می‌دانند، غرفه ایران را به مکانی دیگر انتقال داده‌اند. مسئولان ایرانی اما چنین عملی را دخالت در امور ایران و تصمیمی بیشتر بهانه‌جویانه تلقی کرده‌ و درضمن از دخالت سیاست در حوزه فرهنگ ابراز نگرانی کرده‌اند. برای نمونه یاسر احمدوند، معاون فرهنگی وزیر ارشاد گفته است: «هرجا عزت فرهنگ ایرانی مخدوش شود، باید تصمیمی متناسب با آن گرفته شود. پیش‌بینی من این نیست که در نمایشگاه‌های دیگر با چنین رفتار سیاسی‌ای مواجه شویم. آن‌چه‌ از سابقه بیشتر نمایشگاه‌های کتاب دنیا داریم، براساس تعاملاتی که با نمایشگاه‌ها داشته‌ایم، این بوده که همیشه رویکردها، رویکردهای فرهنگی و تعاملات مثبت است.»

منطق حاکم بر برگزاری چنین نمایشگاه‌هایی در وهله‌نخست، فرهنگی است و باید نیز چنین باشد، اما همانطور که در مورد انتخاب کشور چین به‌عنوان کشور مهمان ذکر شد، گاهی ‌مواقع برخی ملاحظات سیاسی نیز در چنین مجامعی دیده می‌شود. این امر حتی خود را در دغدغه‌های بانیان آغاز دور جدید فعالیت‌های این نمایشگاه از سال ۱۹۴۹ نیز نشان می‌دهد، زیرا پس از سقوط هیتلر این نیاز حس می‌شد که اولا بسیاری از ناشران و نویسندگان آلمانی که در آن سال‌های سیاه مهاجرت کرده بودند، به کشور بازگردند و ثانیا نام آلمان باتوجه به سابقه درخشانش در حوزه فلسفه و ادبیات، نه با نازیسم که با کتاب و فرهنگ برای جهانیان تداعی شود. این دغدغه‌های اولیه کم‌کم در گذرزمان رنگ باخت و این نمایشگاه رنگ رویدادی فرهنگی و اجتماعی به خود گرفت. با این همه و برای نمونه در سال تب‌آلود ۱۹۶۸، دانشجویان به اهدای جایزه صلح به لئوپولد سنگور، رئیس‌جمهور سنگال و حضور ناشران دست‌راستی در نمایشگاه اعتراض داشتند و همین امر باعث شد پلیس، ورودی‌های نمایشگاه را ببندد. در موردی دیگر نیز انتقاداتی به این نمایشگاه بابت اهدای جایزه‌صلح به پیتر هاندکه ابراز شد، زیرا مواضع او در جنگ بالکان و حمایتش از صرب‌ها مناقشه‌برانگیز بود. اعتراضاتی هم در سال ۲۰۰۷ رخ داد، زمانی که این سال به «ادبیات کاتالان» اختصاص داده شد اما درحالی‌که کشور اسپانیا نیز شش‌میلیون یورو به نمایشگاه کمک کرده بود، بسیاری از نویسندگان کاتالان که به زبان اسپانیایی می‌نویسند، در ساحت ادبیات کاتالان تعریف نشدند و همین امر نقد بسیاری از رسانه‌های آلمانی و اسپانیایی را برانگیخت و ازجمله اشپیگل چنین تصمیمی را متعصبانه دانست. با این سوابق، اما امسال ازقضا این کشور اسپانیاست که به‌عنوان مهمان‌افتخاری نمایشگاه انتخاب شده است. امیرعباس تقی‌پور، در این زمینه می‌گوید: «بحث عدم‌صدور روادید برای متولیان غرفه ایران، مانعی جدی برای اهالی وزارت ارشاد است. این وزارت‌خانه هرساله اقدام به رزرو غرفه‌ای در این نمایشگاه کرده و کتاب‌های ناشران گوناگون را در قالب غرفه‌ای به‌نام غرفه جمهوری اسلامی ایران ارائه می‌کند. این جدای از حضور ناشران خصوصی است که تعدادشان بین ۱۰ تا ۲۰ناشر است. درباره بحث جابه‌جایی غرفه می‌توان گفت، هر کشوری مایل است بهترین مکان را در ردیف پربازدیدترین‌ها انتخاب کند. انتخاب مکان غرفه در نمایشگاه از این قرار است که در آخرین روز نمایشگاه دست‌اندرکاران، اقدامات لازم برای پیش‌ثبت‌نام سال آینده را انجام می‌دهند و معمولا مکان غرفه‌ها ثابت است. جابه‌جایی باید بنا به دلیل خاصی صورت گرفته باشد، اما هرچه باشد این اولویت یک‌کشور برای حضور یا عدم‌حضور نیست و دلیلی نیست که به‌خاطرش کشوری تصمیم به عدم‌حضور در نمایشگاه بگیرد و در این میان بحث عدم ‌صدور روادید مهم‌تر است.»

فرزاد نعمتی

  • 20
  • 4
۵۰%
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
الناز ملک,بیوگرافی الناز ملک,زندگینامه الناز ملک پور بیوگرافی الناز ملک، بازیگر سریال سقوط (+ تصاویر)

متولد:۱۹ آذر ۱۳۷۴ تهران

زمینه فعالیت:سینما، تئاتر و تلویزیون

پیشه:بازیگر

مدرک تحصیلی:دانش آموخته موسسه آزاد بازیگری

سالهای فعالیت:۱۴۰۱ تاکنون

قد:۱۷۴ سانتیمتر

ادامه
روبرتو تورس,بیوگرافی روبروتو تورس,روبرتو تورس بازیکن فولاد خوزستان بیوگرافی روبروتو تورس، بازیکن فوتبال اسپانیایی (+ تصاویر)

زاده:۱۶ اسفند ۱۳۶۷

زادگاه:پامپلونا

ملیت:اسپانیایی

پست:هافبک هجومی

پیشه:بازیکن فوتبال

ادامه
سپیده معافی,بیوگرافی سپیده معافی,عکس سپیده معافی بیوگرافی سپیده معافی بازیگر ایرانی- آمریکایی (+ تصاویر)

تاریخ تولد:۱۸ سپتامبر ۱۹۸۵

محل تولد:رگنسبورگ، بایرن، آلمان غربی

ملیت:ایرانی- آمریکایی

شهروندی:ایالات متحده آمریکا

حرفه:بازیگر سینما و تلویزیون

ادامه
محمد دلاوری,بیوگرافی محمد دلاوری,عکس های محمد دلاوری بیوگرافی محمد دلاوری + تصاویر و حواشی زندگی اش

تاریخ تولد: ۱۳۵۲

محل تولد: تهران

حرفه: روزنامه‌نگار، خبرنگار، مجری، نویسنده و مستندساز

تحصیلات: فوق لیسانس علوم سیاسی

شناخته شده برای: خبرنگاری واحد مرکزی خبر صدا و سیمای ایران

ادامه
سلطان محمود غزنوی,زندگینامه سلطان محمود غزنوی,بیوگرافی سلطان محمود غزنوی سلطان محمود غزنوی پادشاه قدرتمند غزنوی

تاریخ تولد: دهم محرم ۳۶۱ هجری قمری

محل تولد: شهر غزنی در منطقه زابلستان

پدر: سبکتگین

همسر: کوثر جهان

فرزندان: جلال داوود محمد ،سلطان مسعود غزنوی، عبدالرشید غزنوی، سلیمان ،شجاع

دین و مذهب: اسلام، سنی

ادامه
ذوالقرنین,زندگینامه ذوالقرنین,ذوالقرنین چه کسی است ذوالقرنین در حقیقت چه کسی بوده است؟

معنای اسم: صاحب دو شاخ

تکرار نام در قرآن: در سوره کهف

بیوگرافی ذوالقرنین:

ذوالقرنین یکی از شخصیت های قرآن و کتاب های مقدس می باشد که صاحب قدرت می شود تا دیواری را بین نوع بشر و قوم یاجوج و ماجوج ایجاد کند. این قوم تجسمی از آشوب بوده اند و رهاسازی آنها از پشت دیوار نشانه ای برای پایان دنیا خواهد بود. این قوم توسط خداوند در یک شب از روزهای قیامت نابود خواهند شد. این داستان از طریق رمانس اسکندر که نسخه ای افسانه ای از پیشه و زندگی اسکندر است در قرآن وارد شده است. 

براساس داستان قرآنی ذوالقرنین دارای سه لشکرکشی مهم بوده است که ابتدا به غرب، سپس به شرق و در نهایت به یک تنگه کوهستانی بوده است. وی انسانی یکتاپرست و البته مهربان بوده است که در راه عدالت به بیراهه کشیده نمی شده، به همین دلیل لطف خداوند مشمول حالش می شود. وی یار نیکوکاران و دشمن ستمگران محسوب می شده و به مال و ثروت دنیا علاقه نداشته، همچنین به سبب ایمانی که به خداوند و روز قیامت داشته خداوند او را مامور ساخت سدی می کند که از جنس آجر و سنگ از آهن و مس است و هدف از ساختن آن کمک به گروهی مستضعف در مقابل ظلم و ستم قوم یاجوج و ماجوج بوده‌ است. 

ادامه
ساتوشی ناکاموتو,بیوگرافی ساتوشی ناکاموتو هویت ناشناس ساتوشی ناکاموتو؛ خالق اصلی بیت کویین کیست؟

تاریخ تولد: اطلاعی در دست نیست

محل تولد: اطلاعی در دست نیست

حرفه: خالق بیت کوین

تاریخ شروع فعالیت: از دسامبر ۲۰۱۰

ساتوشی ناکاموتو,خالق اصلی بیت کویینبیوگرافی ساتوشی ناکاموتو

ادامه
آلفرد نوبل,زندگینامه آلفرد نوبل,آلفرد برنهادر نوبل زندگینامه آلفرد برنهادر نوبل؛ مخترع دینامیت و پایه گذار جایزه نوبل

تاریخ تولد: ۲۱ اکتبر ۱۸۳۳

محل تولد: استکهلم، سوئد

حرفه: شیمی ‌شناس، مهندس، مخترع، بازرگان و نیکو کار

شناخته شده برای: اختراع دینامیت، بنیانگذار جایزه نوبل

دین: بی دین، خداناباور

درگذشت: ۱۰ دسامبر ۱۸۹۶

ادامه
علی فتح الله زاده,بیوگرافی علی فتح الله زاده,عکس های علی فتح الله زاده علی فتح الله زاده؛ محبوب ترین مدیر باشگاه استقلال

تاریخ تولد: ۱۹ دی ۱۳۳۷

محل تولد: خوی، ایران

حرفه: مدیرعامل باشگاه فوتبال استقلال تهران

شروع فعالیت: ۲۳ مهر ۱۴۰۱

تحصیلات: دکتری اقتصاد از آکادمی ملی علوم آذربایجان

ادامه

حکایت درباره استفاده از فرصت تنها سرمایه ی هر انسانی، عمر وی می باشد. عمر انسان، همچون آب روان با تندی در سراشیبی می گذرد و هر روزی که تمام میشود، به اندازه یک روز از سرمایه انسان مستهلک می شود. بنابراین باید در قبال این رفتن سرمایه، نهایت توجه و وسواس را داشت تا توشه و کمالی کسب کنیم.

...[ادامه]
ویژه سرپوش
X