جمعه ۱۳ تیر ۱۳۹۹
۱۱:۱۱ - ۱۲ آبان ۱۳۹۸ کد خبر: ۹۸۰۸۰۲۳۸۱
کتاب، شعر و ادب

گفت‌وگو با اسدا... امرایی، نویسنده و مترجم برجسته

مترجم‌های امروزی نقد را توهین می دانند!

اسدالله امرایی,اخبار فرهنگی,خبرهای فرهنگی,کتاب و ادبیات

از سال ۱۳۶۸ که «خوش‌خنده» را منتشر کرد تا امروز، همچنان در حال ترجمه است. داستان‌های زیادی را با ترجمه روان و خوش‌خوان او خوانده‌ایم؛ از «برف‌های کلیمانجارو» همینگوی و «خزان خودکامه» مارکز گرفته تا «جنگل کوتوله‌ها» و «دختر بخت» ایزابل آلنده و «کوری» ژوزه ساراماگو. اسدا... امرایی که ارتباط خیلی خوبی هم با اهالی ادبیات از دو نسل قدیم و جدید دارد، از نظارتِ بدون ضابطه بر آثار گلایه می‌کند و آن را مانعی بزرگ می‌داند. با این مترجم بزرگ و نام‌آشنای ایرانی که بیشتر تمرکزش بر ادبیات آمریکا و آسیاست، گفت‌وگویی کرده‌ایم که در ادامه می‌خوانید.

در چند سال اخیر پدیده‌ای به نام «ترجمه موازی» رواج یافته است. با این پدیده چه باید کرد؟

متأسفانه یکی از دغدغه‌های امروز مترجمان، ترجمه‌های مکرر و موازی‌کاری است که هیچ ساز و کاری برای آن وجود ندارد. البته من مخالف ترجمه‌های مکرر نیستم و معتقدم اگر در جای درست خود استفاده شود، می‌تواند منشأ اثر باشد. اجرای قانون کپی‌رایت در ایران، می‌تواند راهکاری برای حل این معضل باشد چون در این صورت ناشر و مترجم برای ترجمه اثر ملزم هستند از نویسنده و کارگزار او در حوزه نشر اجازه داشته باشند. ضمناً برای کارگزارِ نویسنده هم، فرصت انتخاب مترجم به وجود می‌آید و عملاً ترجمه آثار، صاحب روندی قانونی می‌شود. زمانی که تابع چنین قانونی باشیم، معضل ترجمه‌های مکرر از بین می‌رود.

به نظرم خود مترجمان هم می‌توانند با نپذیرفتن چنین پیشنهادهایی، کمک کنند همان ترجمه‌های خوب موجود در بازار عرضه شود. این که تعداد مترجمان زیاد شده هم، فی‌نفسه امر مذمومی نیست. همیشه و به هر حال، عده‌ای آمده و در این زمینه کار کرده‌اند. عده‌ای از این جماعت اگر کارشان کیفیت نداشته باشد، بعد از ترجمه چند کتاب کنار می‌روند. به گذشته هم که نگاه کنید، همین طور بوده است. این واقعیت را باید بپذیریم که تکلیف را در نهایت مخاطب تعیین می‌کند. ما در سال‌های دهه ۴۰ و ۵۰، تعداد زیادی شاعر، نویسنده و مترجم داشتیم که از بین همه آن‌ها، احمد شاملو، سپانلو، مصدق، آتشی و چند نام دیگر ماندند. بقیه فقط یک اسم هستند و گاهی حتی اسمشان هم نیست.

من همیشه شاهکار ترجمه‌ ایران را آثار محمد قاضی می‌دانم. همین آقای قاضی بعد از سال‌ها ترجمه کردن، با یک دانشجوی زبان فرانسه که لیسانسش را نگرفته بود، روبه‌رو می‌شود و آن جوان سه ایراد از ترجمه آقای قاضی می‌گیرد و او با کمال تواضع می‌پذیرد و می‌گوید حق کاملاً با شماست و بعد شکسته نفسی می‌کند که آقا ما مترجم نبودیم. یک کوره زبانی بلد بودیم، آمدیم و ترجمه کردیم؛ یعنی با این دید و با این نگاه، خیلی کم هستند. الان شما از ترجمه کسی ایراد بگیرید، انگار به طرف توهین کرده‌اید.

برای ترجمه یک اثر به چه نکاتی توجه می‌کنید ؟ نویسنده برایتان مهم‌تر است یا گونه؟

معمولاً ترجیح می‌دهم داستان و رمان ترجمه کنم. نخستین عاملی که مرا به کتابی جلب می‌کند، محتوای اثر است و اگر از آن خوشم بیاید، ترجمه می‌کنم؛ البته نویسنده هم اهمیت دارد و این‌که بتوانم با او ارتباط برقرار کنم، برایم مهم است. در ضمن طی سال‌ها تجربه، ذائقه خوانندگان هم دستم آمده است.

مشهورترین کتاب‌هایی که ترجمه کرده‌اید، «خزان خودکامه» و «کوری» هستند. خودتان کدام ترجمه‌تان را بیشتر دوست دارید؟

من تقریباً همه ترجمه‌هایم را دوست دارم؛ درست مثل تک تک انگشتان دستم. طبعًا «کوری» ژوزه ساراماگو، «دختر بخت» ایزابل آلنده و «خزان خودکامه» گابریل گارسیا مارکز، به علت چاپ‌های متعددشان، بیشتر از بقیه دیده شده‌اند.

تا به حال با حذفیات عجیب و غریبی در ترجمه‌ها مواجه شده‌اید؟

نظارت بر ادبیات و دستورِ حذف بدون ضابطه و مبتنی بر سلیقه که از سوی نهادهای نظارتی اعمال می‌‌شود، هم به اثر لطمه می‌زندو هم  اعتماد خواننده را از کتاب سلب می‌کند. جالب این که روی آثار نازل، حساسیت و سخت گیری کمتری وجود دارد. نمونه عجیب و غریبی که برای خود من اتفاق افتاد، این بود که رمانی در چاپ سیزدهم توقیف و ادامه انتشار آن منوط به حذف بخش‌هایی از اثر شد. به نظر می رشد که نهاد نظارت، به جای درمانگر بودن، به آسیبی تبدیل شده است و اغلب به عنوان مانع عمل می‌کند.

شما ارتباط خوبی با نویسندگان و مترجمان ایرانی از نسل قدیم و جدید دارید و هر از گاهی عکس‌های دست اولی از نویسندگان و شاعران فقید در صفحه‌تان منتشر می‌کنید. این صمیمیت و آشنایی با نسل‌های مختلف ادبی از کجا می‌آید؟

علایق من از جنس ادبیات است. زیاد مطالعه و سعی می‌کنم ارتباطم را با نسل قدیمِ ادبیات حفظ کنم. تلاشم این است که نگاه سیاسی و از نوعِ برخوردهای رایج صرفاً براساس برخی شنیده‌ها را که در چنین مجامعی در خصوص نسل قدیم وجود دارد، به خودم راه ندهم. همین نگاه‌ها درباره جوان‌ترها هم به نوعی دیگر رواج دارد. تلاش من واقع‌بینی در برخوردهاست.

هم اینک ترجمه تازه‌ای در دست دارید؟

ترجمه رمانی به اسم «تپه پوشکین» از سرگئی دولاتوف، نویسنده روس را که نخستین بار داستان کوتاهی به اسم «کاتیا» از او ترجمه کرده بودم، برای انتشار به نشر ثالث سپرده‌ام.

الهه آرانیان

khorasannew​s.‎​com
  • 10
  • 5
۵۰%
sarpoosh
با این خبر موافقم با این خبر مخالفم
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
کاکا,تصویر کاکا,سن کاکا بیوگرافی کاکا، یکی از مشهورترین بازیکن تاریخ فوتبال برزیل(+ تصاویر خانوادگی)

نام کامل: ریکاردو ایزکسون دوس سانتوز لیته

زادروز: ۲۲ آوریل ۱۹۸۲

زادگاه: گاما، برزیل

قد: ۱٫۸۶ متر 

پست: هافبک هجومی

وضعیت تاهل: متاهل

ادامه
میلاد عبادی‌ پور,بیوگرافی میلاد عبادی پور,زندگینامه میلاد عبادی پور بیوگرافی میلاد عبادی‌ پور بازیکن قدرتی تیم والیبال ایران (+ تصاویر)

متولد: ۲۵ مهر ۱۳۷۲

محل تولد: قره حسنلو، ارومیه، ایران

قد: ۱۹۶ سانتی متر

پست: دریافت کنندهٔ قدرتی

وضعیت تاهل: متاهل 

ادامه
علی مطهری,تصاویر علی مطهری,علی مطهری کیست بیوگرافی علی مطهری، فرزند آیت الله مطهری (+ تصاویر خانوادگی)

تاریخ تولد: ۶ بهمن ۱۳۳۶

محل تولد: تهران

ملیت: ایرانی

همسر: نرگس انصاری

فرزندان: مرتضی، رضا، لیلا، زهرا

ادامه
رضا عابدینی والیبالیست,رضا عابدینی,رضا عابدینی بازیکن والیبال بیوگرافی رضا عابدینی بهترین بازیکن والیبال در پست سرعتی (+ تصاویر)

نام کامل: رضا عابدینی

تاریخ تولد: ۱۹/ ۵/ ۱۹۹۱ 

پست: مدافع

قد: ۲۰۳ سانتیمتر 

آخرین تیم باشگاهی: وزارت دفاع

ادامه
رضا بهرام,زندگینامه رضا بهرام,رضا هلاورجانی بیوگرافی رضا بهرام از کودکی تا به شهرت رسیدنش (+ تصاویر)

نام هنری: رضا بهرام

تاریخ تولد: ۲۰ دی ۱۳۷۰

محل تولد: یزد

شغل: خواننده

سبک: پاپ

ادامه
شهریار مقانلو,عکس های شهریار مقانلو,شهریار مقانلو بازیکن فوتبال بیوگرافی شهریار مقانلو، اقای گل لیگ ازادگان (+ تصاویر)

تاریخ تولد: ۳۰ آذر ماه ۱۳۷۳

محل تولد: زنجان

ملیت: ایران

پست: مهاجم

قد: ۱۸۷ سانتی متر

ادامه
رضا صادقی,همسر رضا صادقی,آهنگ های رضا صادقی بیوگرافی رضا صادقی محبوب ترین خواننده مشکی پوش (+ تصاویر خانوادگی)

نام مستعار: پادشاه مشکی

تولد: ۲۵ مرداد ماه ۱۳۵۸

ملیت: ایرانی

سبک( ها): موسیقی پاپ ایرانی

ساز( ها): گیتار، پیانو، کیبورد

ادامه
صادق محرمی,صادق محرمی و خانواده اش,بیوگرافی صادق محرمی بیوگرافی صادق محرمی (+جدیدترین تصاویر)

زادروز: ۱۱ اسفند ۱۳۷۴

زادگاه: هشتپر، ایران

ملیت: ایرانی

قد: ۱٫۷۴ متر

پست: دفاع راست

ادامه
فرزاد فرزین,تصاویر فرزاد فرزین,مصاحبه با فرزاد فرزین بیوگرافی فرزاد فرزین خواننده و بازیگر محبوب (+ جدیدترین تصاویر)

تاریخ تولد: ۳ تیر ۱۳۶۰ 

ملیت: ایرانی

سبک ها: پاپ، راک، الکترونیک، جاز

حرفه ها: خواننده، آهنگساز، تنظیم کننده، ترانه سرا، بازیگر

سازها: گیتار، پیانو، کیبورد

وضعیت تأهل: متاهل

ادامه

مرد پياده شد. به ياد چمدان افتاد. بر خود لرزيد. چمدان در صندوق عقب ماشين بود. ماشين وسط جاده خراب شده بود. جاده‌اي كوهستاني و باريك، يك طرفه. مي‌ترسيد. تا هتلي كه رزرو كرده بود ۱۰ كيلومتر مانده بود. رد خون را گرفت. به جايي نرسيد. ترسيده بود. هتل چطور جايي بود؟ جاده را درست مي‌آمد؟ فضا مه‌آلود بود.

...[ادامه]
ویژه سرپوش