پنجشنبه ۰۱ آبان ۱۳۹۹
کد مقاله: ۹۹۰۵۰۰۰۳۰

انواع میناکاری و روش کار آن (+ تاریخچه)

میناکاری,مراحل میناکاری,مینای نقاشیهنر میناکاری بیشتر بر روی مس انجام می‌شود
میناکاری هنر درخشان آتش و خاک است، با رنگ های پخته و درخشان که پیشینه آن به ۱۵۰۰ سال قبل از میلاد می رسد. این هنر را میتوان اوج غریزه ستایش زیبایی و شوق به خلق آن توسط بشر دانست، شوقی که فلزی زمخت و ساده را به بزمی از رنگ، قوس و نقش تبدیل می کند.

مفهوم میناکاری در لغت

نزدیک ترین معنی میناکاری در لغت به نام آسمان آبی رقم خورده است که در صورتیکه با دید هنری به ظروف مینا نگریسته شود تداعی کننده آسمان آبی خواهد بود. در فرهنگ دهخدا نیز با تعریف نقاشی و تزئین فلزاتی مثل مس، نقره، طلا و … به وسیله رنگ های لعاب دار مخصوص و پخت در کوره های ویژه با حرارت بالا جهت ثبات و تثبیت رنگ و لعاب رو به رو هستیم.

میناکاری

میناکاری، میناگری یا میناسازی یکی از برجسته ترین صنایع دستی اصفهان است که سابقه ای پنج هزار ساله دارد. میناکاری هنر نقاشی روی فلز است. 

امروزه هنر میناکاری بیشتر بر روی مس انجام می شود ولی میتوان بر روی طلا و نقره هم آنرا به عمل آورد. طلا تنها فلزی است که به هنگام ذوب شدن مینا اکسید نمی شود از اینرو امکان اجرای طرحی همراه با جزئیات و با شباهت هر چه تمامتر بر روی مینا را ایجاد می کند در حالیکه میناهای مسین و نقره ای چنین کیفیتی را ندارند. شکل گیری مینا نیز از ترکیب اکسیدهای فلزات و چند گونه نمک در مجاورت حرارت بالا (۷۵۰ تا ۸۵۰ درجه سانتیگراد ) میباشد که رنگها در طول زمان و بر اساس دما بوجود می آیند.

 تاریخچه میناکاری

سابقه ی هنر میناکاری در ایران به زمان اشکانیان و ساسانیان می رسد؛ ولی استفاده از آن در آغاز اسلام، تا قبل از حکومت ایلخان مسلمان مغول، غازان خان (۶۹۴ تا ۷۰۳ هجری) روشن نیست. پادشاه در بازه زمانی کوتاهی به علم شیمی دست یافت و بر خلاف اجداد که مبالغ هنگفتی در راه پیدا کردن اکسیر صرف می کردند ترجیح داد که دانش و مساعی خود را صرف هنر میناکاری نماید. هنر میناکاری را میتوان یکی از اختراعات خلاقه ی بشر دانست.

اوج هنری میناکاری در دوره سلجوقیان بوده که تهیه ظروف برنجی و میناکاری مرسومیت داشته است و این آثار به کشورهای همسایه نیز فرستاده می شده است. یکی از نمونه های گرانبها این دوره «سینی آلب ارسلان» است که میناکاری بر روی نقره است و در موزه صنایع ظریفه بوستون نگهداری می شود. این اثر به وسیله استادی به نام «حسن الکاشانی» ساخته شده و نامش با خط کوفی بر روی آن حک شده است.

 لیکن در مجموع بنابر نظر بیشتر کارشناسان مربوطه خاستگاه این هنر سرزمین ایران است که مستندات و شواهد تاریخی مکشوغه روند حیات و رشد و نمو آنرا از دوران هخامنشیان و قبل از آن ساسانیان، سلجوقیان، تیموریان، صفویان، قاجاریه و پهلوی می دانند و اصفهان قطب اصلی و مرکز مهم تولید و توزیع این هنر اصیل و ماندگار است که اساتید برجسته و بنامی را تا به حال در دل خود پرورده است.

رنگ میناکاری,میناکاری,استفاده از میناکاریعمدتا از رنگ آبی به عنوان زمینه کار در هنر میناکاری استفاده می شود

ابزار و مواد مورد نیاز برای میناکاری

- ابزار میناکاری:

کوره، ورقه فلز (طلا، نقره، مس، برنج، آهن یا ورشو)، هاون، ماده آبگینه مینا، کاغذ کپی، چکش، سندان، گیره، قیچی فلز بر، رنگ( پودر رنگ) ...

- مواد مورد نیاز میناکاری:

اسیدنیتریک و اسید سولفوریک جهت چربی زدایی، ذوقاب برای از بین بردن اکسید بوجود آمده بر روی کار، سیلیس،  کربنات، سدیم، پتاسیم، آهک و قلع و سرب نیز از مواد شیمیایی مورد نیاز میناکاری می باشند.

رنگ های مورد مصرف در میناکاری

رنگ مورد مصرف در هنر میناکاری از سه گونه رنگ میباشد که عبارتند از گیاهی، معدنی و فلزی.

امروزه در هنر میناکاری، بیشتر از رنگ های شیمیایی و فلزی استفاده می شود ولی در دهه های گذشته بیشتر رنگ مصرفی را رنگ گیاهی و معدنی تشکیل می دادند.

انواع میناکاری

 مینا به لحاظ روش تولید به دو گروه تقسیم می شود:

۱- مینای خانه بندی

۲- مینای نقاشی

۱- مینای خانه بندی:

مینای خانه بندی شیوه ای قدیمی است که به «مینای سیمی» نیز مشهور است از مفتول های بسیار نازک استفاده می شود. مفتول ها را به شکل دلخواه درمی آورند و با چسب روی قطعه کار قرار داده با یک لعاب شیشه ای روی آنرا می پوشانند. بعد آنرا در درون کوره ای با حدود ۱۰۰۰ درجه حرارت قرار میدهند و مفتول ها به قطعه کار جوش می خورند. در مرحله بعد رنگ های مخصوص میناکاری را که به شکل پودر می باشند را بر روی سطح کار پر می کنند. پس از آنکه سطح کار یکسان و هموار شد آنرا به بازه زمانی ۳ دقیقه در درون کوره ای با حرارتی حدود ۱۰۰۰ درجه قرار می دهند. مفتول های با برنجی پس از قرار گرفتن در کوره سیاه میشوند و باید با اسیدکاری رنگشان به حالت اول بازگردد.

مینای خانه بندی در اصفهان و تهران مرسوم بوده ولی فعلا تنها کارگاه آموزشی مینای خانه بندی در پژوهشکده میراث فرهنگی است که این هنر را آموزش می دهد. «مینای سیاه» یک گونه از «مینای خانه بندی» به شمار می آید که به «مینای صائبین» هم مشهور است. این شیوه میناکاری بطور عمده در جنوب کشور و به خصوص در اهواز انجام می شود.

طرح میناکاری,مینای خانه بندی,میناکاریمینای خانه بندی شیوه ای قدیمی از میناکاری است که به مینای سیمی مشهور است

۲- مینای نقاشی:

روشی از میناکاری که امروزه در اصفهان رایج است به اینصورت که نقش های مینا بر روی لعابی شفاف شکل می گیرد. در مینای نقاشی، کار با ساخت مینا شروع می شود، مرحله پس از شکل گرفتن قالب اصلی، تمیز کردن سطح جسم برای بهتر چسبیدن لعاب مینا است، آماده کردن لعاب مینا، یکدست بودن آن برای این که به خوبی روی سطح کار بنشیند کار بعدی است که میناکار انجام می دهد.

بعد از لعاب دهی، قطعه وارد کوره با حرارت ۱۰۰۰ درجه می شود تا لعاب روی سطح قطعه پخته و ثابت شود؛ برای این کار ۲ تا ۳ دقیقه زمان لازم دارد. مرحله بعد از پخت لعاب، مرحله آماده کردن رنگ میناکاری است که از پودر اکسید فلزات تشکیل شده است.

در گام بعدی پیاده کردن طرح بر قطعه لعاب دیده است به این شکل که طرح مورد نظر روی کاغذ کشیده می شود، بعد از آن با روش سوزن کاری یا سنباده کاری (خطوط یا همان نقشه را به وسیله سوزن سوراخ سوراخ می کنند) طرح را روی قطعه انتقال میدهند و با خاکستر یا دوده طرح را روی قطعه لعاب دیده نمایان می کنند. گام بعدی قلم گیری طرح نشسته بر لعاب و رنگ آمیزی و بعد از آن پخته شدن در کوره با دمای ۷۰۰ تا ۸۰۰ درجه و ثابت شدن رنگ های نقاشی است، در آخرین مرحله روی قطعه میناکاری شده لعاب شفاف می زنند و برای آخرین بار وارد کوره می کنند.    

میناکاری,مینای خانه بندی,انواع میناکارییکی از شیوه های زیبای میناکاری، مینای نقاشی می باشد

مراحل کار میناکاری

برای فراهم کردن مینا چند مرحله باید طی شود؛ به این ترتیب که اول آن چیزی را که می خواهند میناکاری کنند به هر شکل و هر اندازه باید به وسیله مسگر ِ متخصص به شکل لازم در آید و بعد از آن که ساخته شد استاد میناکار به آن لعاب سفید رنگ می دهد، معمولاً سه الی چهار بار لعاب داده می شود و در هر بار، ظروف میناکاری، به کوره میرود و حدود ۷۰۰ درجه حرارت می بیند تا رنگ لعابش ثابت شود. بعد روی آن با رنگ های مختلف نقاشی می شود. بعد شیء  مجددا به کوره میرود و حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ درجه حرارت می بیند تا رنگ ها به صورت مطلوب درآید.

برای میناکاری در تهیه رنگ قرمز از طلا هم استفاده می شود. رنگ سبز مینا از مس  و رنگ زرد آن از گل ماش به دست می آید. رنگ آبی و فیروزه ای از فلزات و رنگ سفید از رنگ مخصوص تهیه می شده است که در شهر سامره از شهرهای عراق نوع خوب آنرا بدست می آورده اند.

میناکاری اصفهان,میناکاری,تاریخچه میناکاریهنر میناکاری در عهد ساسانیان از تمام دوره‌ها متنوع‌تر و کامل‌تر بوده است

گردآوری: بخش فرهنگ و اندیشه سرپوش

  • 19
  • 6
۵۰%
sarpoosh
با این خبر موافقم با این خبر مخالفم
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
شیخ بهایی,درباره شیخ بهایی,لقب شیخ بهایی زندگی نامه شیخ بهایی شاعر و عارف ایرانی (+ تصاویر)

تاریخ تولد: ۱۸ فوریهٔ ۱۵۴۷

زادگاه: بعلبک، لبنان

تاریخ مرگ: ۱ سپتامبر ۱۶۲۱

آثار برجسته: کشکول

محل دفن: حرم امام رضا (علیه السلام)، مشهد، ایران

ملیت: ایرانی

ادامه
محسن ربیع خواه,افتخارات محسن ربیع خواه,بازی های باشگاهی محسن ربیع خواه بیوگرافی محسن ربیع خواه و تصاویری از وی

زادروز: ۳ دی ۱۳۶۶ ‏

زادگاه: تهران

قد: ۱٫۷۹ متر

پست: هافبک دفاعی، مدافع

ملیت: ایرانی

ادامه
مهدی کوشکی,ازدواج اول مهدی کوشکی,گروه لیو مهدی کوشکی بیوگرافی مهدی کوشکی بازیگر و کارگردان سینمای ایران + تصاویر همسرانش

تاریخ تولد: مرداد ماه ۱۳۵۹

محل تولد: خرم آباد، ایران

حرفه: بازیگر، نویسنده

ملیت: ایرانی

تحصیلات: لیسانس ادبیات نمایشی

قد: ۱.۷۰

ادامه
حضرت زینب (س),زندگینامه حضرت زینب (س),سرگذشت حضرت زینب (س) زندگی نامه حضرت زینب (س) از کودکی تا به شهادت رسیدنش

نام پدر: حضرت امیرالمؤمنین (علیه السلام)

نام مادر: حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها)

ناریخ ولادت: پنجم جمادی الأولی سال پنجم (یا ششم) هجری قمری

محل تولد: مدینه منوره

همسر: عبدالله بن جعفر بن ابی‎طالب

وفات: شب یکشنبه ۱۵ رجب سال ۶۲ هجری قمری

ادامه
خواهران منصوریان,زندگی نامه خواهران منصوریان,زندگینامه خواهران منصوریان بیوگرافی خواهران منصوریان ( شهربانو - الهه - سهیلا ) + تصاویر

ملیت: ایران

زادهٔ: ۸ بهمن ۱۳۶۴

محل تولد: سمیرم

قد: ۱٫۷۵ متر

وزن: ۶۰ کیلوگرم

ورزش: ووشو

ادامه
نظامی گنجوی,کتاب نظامی گنجوی,زندگی نامه ی نظامی گنجوی زندگینامه نظامی گنجوی و آثارش (+ تصاویر)

زادروز: ۵۳۷ هـ. ق گنجه

محل زندگی: گنجه

ملیت: ایرانی

پیشه: شاعر، تاریخ نگار و داستان سرا 

سبک: عراقی

عنوان: حکیم نظامی

ادامه
محمود فکری,عکس محمود فکری,تعداد بازی ملی محمود فکری بیوگرافی محمود فکری و فوتبالیست شدن او (+ تصاویر)

زادروز: ۴ مرداد ۱۳۵۲

زادگاه: جوی بار، ایران

پُست: مدافع

ملیت: ایرانی

سال فعالیت: ۱۳۶۵

ادامه
سحر قریشی,طلاق سحر قریشی از همسرش,زندگی نامه سحر قریشی بیوگرافی سحر قریشی و علت مشهور شدنش (+ تصاویر)

تاریخ تولد: ۶ دی ماه ۱۳۶۶

زادگاه: تهران

قد: ۱٫۷۰ متر

محل زندگی: تهران

ملیت: ایرانی

پیشه: بازیگر، مدل

ادامه
مارکوپولو,زندگینامه مارکوپولو,کتاب سفرهای مارکوپولو بیوگرافی مارکوپولو و کتاب سفرهای او (+ تصاویر)

تاریخ تولد: ۱۵ سپتامبر ۱۲۵۴

زادگاه: ونیز، ایتالیا

تاریخ مرگ: ۹ ژانویهٔ ۱۳۲۴

ملیت: ونیزی

حرفه: تاجر و جهانگرد

ادامه

تصاویر و داستان های عاشقانه غمگین داستان های عاشقانه غمگین قصه هایی از عاشقان واقعی یا خیالی هستند که در آخر همدیگر را از دست میدهند و داستان عاشقانه زیبا با شکست عشقی پسر یا دختر پایان می پذیرد.

...[ادامه]
ویژه سرپوش