یکشنبه ۰۳ تیر ۱۴۰۳
۲۰:۲۰ - ۱۷ آذر ۱۴۰۱ کد خبر: ۱۴۰۱۰۹۱۶۲۰
نفت و انرژی

ردپای سوداگران در آبگیری قریب‌الوقوع سد چم‌شیر

آبگیری قریب‌الوقوع سد چم‌شیر,رانت آبگیری قریب‌الوقوع سد چم‌شیر
محمد درویش، رییس کمیته محیط زیست در کرسی سلامت اجتماعی یونسکو گفت: «قبلا هم اشاره شده که ۷۰ درصد مخزن سد چم‌شیر روی تشکیلات گچساران قرار گرفته است. بنابراین احتمال اینکه سالانه ۵۰۰ هزار تن نمک در مخزن این سد انباشته شود، زیاد است. این نمک در نهایت می‌تواند باعث افزایش شوری چشمه‌های پایین‌دست سد شود که منابع آب زیرزمینی و سطحی متأثر آن است. در نهایت شوری در شرق خوزستان و منطقه بندر دیلم استان بوشهر می‌رسد.»

در کشاکش رخدادهای اخیر و در شرایطی که افکار عمومی ایرانیان اغلب درگیر مشکلات اخیر است، خبری در خصوص آبگیری قریب‌الوقوع سد چم‌شیر تا پایان آذرماه به دست تعادل رسیده است که باعث بروز نگرانی فراوانی شده است. این در حالی است که مسوولان وزارت نیرو وعده داده بودند تا پایان سال ۱۴۰۱ از آبگیری این سد خودداری خواهند کرد تا بررسی‌های سازمان محیط زیست در این زمینه به سرانجام برسد.

خبرنگار «تعادل» از دل گفت‌وگو با فعالان محیط زیست کشور، همچنین برخی منابع آگاه در وزارت نفت، متوجه شد علی‌رغم هشدارهای وزارت نفت و سازمان محیط زیست درباره تبعات خطرناک آبگیری سد چم‌شیر، مسوولان وزارت نیرو قصد دارند از فضای اخیر استفاده کرده و میلیاردها متر مکعب آب به دهانه این سد وارد کنند. تصمیمی که فعالان زیست محیطی کشورمان معتقدند، آبگیری این سد با توجه به این واقعیت که در بستر این رودخانه، چاه‌های پر حجم نفتی، شیمیایی و همچنین تپه‌های نمک قرار دارند، مناطق پایین‌دستی در استان‌های کهگیلویه و بویراحمد و حتی خوزستان را با فاجعه‌ای بیشتر از فاجعه سد گتوند مواجه می‌سازند.

 اهمیت این موضوع به اندازه‌ای است که فعالان محیط زیست در توئیتر، هشتگی را با عنوان «نه به آبگیری سد چم‌شیر» راه‌اندازی کردند تا توجه افکار عمومی را به موضوع جلب کنند. محمد درویش فعال زیست محیطی کشور هم ۳آذرماه با انتشار توئیتی در این زمینه نوشت: «اگر سد چم‌شیر آبگیری شود، یعنی دست‌کم ۵۰۰هزارتن نمک حل شده و ازطریق مخزن سد به رودخانه زهره پمپاژ خواهد شد. همچنین آبگیری مخزن سد به معنی نابودی رویشگاهی با وسعت ۵۰۰هکتار مرکب از گونه‌هایی چون پده، گز، کنار و انواع نی است؛ آن هم در منطقه‌ای که هر درخت، حکم کیمیا دارد.»

اما مشکل این سد تنها به نمک موجود در بستر این منطقه باز نمی‌گردد، بر اساس اعلام یک منبع آگاه در وزارت نفت، در مسیر این سد، مخازن پرحجمی از منابع نفتی وجود دارند که هر آن ممکن است به دلیل فشار ناشی از آبگیری سد، فوران کرده و میلیاردها مترمکعب از آب شیرین کشور را آلوده سازد. مبتنی بر‌ای مشکلات است که هم وزارت نفت و هم سازمان محیط زیست در دولت سیزدهم با آبگیری این سد مخالفت کرده و اعلام کرده‌اند تا زمان بررسی‌های دقیق‌تر نباید آبگیری این سد انجام شود. اما روز گذشته خبرنگار تعادل به اخباری دست پیدا کرد که وزارت نیرو بدون توجه به هشدارهای وزارت نفت و سازمان محیط زیست، قصد دارد، آبگیری این سد را در روزهای پایانی آذرماه آغاز کند. استدلال مدیران وزارت نیرو برای این تصمیم آن است که آبگیری سدها ذیل اختیارات قانونی این وزارتخانه قرار دارد و برای انجام آن به تاییدیه وزارت نفت و سازمان محیط زیست نیازی ندارد. بررسی‌ها نشان می‌دهد در حال حاضر تنها با حکم قضایی می‌توان از آبگیری این سد و بروز فجایع پس از آن جلوگیری کرد. 

  واکنش دولتی‌ها به آبگیری سد «چم‌شیر»

سد چم‌شیر یکی از سد‌های بزرگ ایران است که بر اساس اعلام پیمانکار آن پیشرفت فیزیکی این پروژه بالای ۹۵درصد بوده است. سد و نیروگاه چم‌شیر از نوع بتنی غلتکی است که مطالبات مرتبط با احداث آن در سال ۷۳ صورت گرفت و عملیات اجرایی آن از سال ۱۳۹۰ آغاز شد. در این میان اما فعالان محیط زیست از ساخت سد چم‌شیر بر روی رودخانه زهره در استان کهگیلویه و بویراحمد که آخرین مراحل خود را طی می‌کند و در آستانه آبگیری قرار دارد نگران هستند.

این نگرانی‌ها نه فقط در حوزه فعالان زیست محیطی و مدنی بلکه میان مسوولان اجرایی و تقنینی هم به چشم می‌خورد. یکی از کارکنان وزارت نفت که خواست نامش فاش نشود در جریان گفت‌وگو با خبرنگار ما نسبت به اجرای این پروژه به دلیل وجود مخازن نفتی زیاد و مواد شیمیایی فراوان ابراز نگرانی کرد. استاد دانشگاه تربیت مدرس و مسوول مطالعات آب مرکز پژوهش‌های مجلس در زمره دیگر منتقدانی است که در مرکز پژوهش‌های مجلس نسبت به اجرای این پروژه اعلام نگرانی می‌کند. او ۲ ابهام را در خصوص آبگیری سد چم‌شیر گچساران مطرح کرده و می‌گوید: «نخست، باید مطالعات هیدرولوژی به روز شود زیرا دوره آماری منتهی به ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ نیست بلکه مربوط به ۱۲ سال قبل است و شرایط ۱۲ سال پیش از نظر بارش و میزان ترسالی شرایط بهتری نسبت به ۱۲ سال فعلی دارد. به نظر وی، دومین مشکلی که وجود دارد، این است که بحث وجود گسلی که بر اساس مطالعات زمین‌شناسی تا حدی جلو آمده اما معلوم نیست گسل تا مخزن ادامه پیدا می‌کند.»

با افزایش انتقادات از آبگیری این سد، خبرنگاران در حیاط دولت تلاش کردند موضع سازمان محیط زیست در این خصوص را جویا شوند. اما در شرایطی که ذی‌نفع اصلی در موضوع آبگیری سد چم‌شیر وزارت نیروست، سلاجقه ارایه نظر درباره آبگیری سد «چم‌شیر» را منوط به گزارش وزارت نیرو کرد. موضوعی که انتقادات بسیاری را در خصوص موضع رسمی دولت ایجاد کرد و نگرانی‌ها را افزایش داد. علی سلاجقه درباره آبگیری سد «چم‌شیر»، گفت: «تا وزارت نیرو نتایجش را درباره آبگیری سد چم‌شیر ندهد، نمی‌توانیم پاسخ دهیم و با توجه به چاهک‌هایی که آنجا در عمق حفر شده و گمانه‌زنی‌هایی که هست، ما نظارت داریم ولی هنوز وزارت نیرو نتیجه را اعلام نکرده و تا این اتفاق نیفتد پاسخ نمی‌دهیم.»

پشت پرده، آبگیری این سد به‌رغم همه مخالفت‌ها و هشدارها، ظاهرا به پروژه‌های پرسود صنعتی مانند پتروشمی گچساران نیز باز می‌گردد. برخی معتقدند، اصرار در آبگیری سریع این سد برآمده از نیازی است که پتروشیمی گچساران به آب این سد دارد. 

  خسارت‌های اقتصادی آبگیری سد چم‌شیر

یکی از مهم‌ترین آسیب‌های آبگیری این سد مرتبط با مشکلاتی است که در کشاورزی منطقه ایجاد می‌کند. دانشیار بخش مهندسی آب دانشگاه شیراز با اشاره به نتایج تحقیقات صورت گرفته در این دانشگاه درباره سد چم‌شیر در استان کهگیلویه و بویر احمد، می‌گوید: « می‌توان پیش‌بینی کرد آبگیری این سد، موجب افزایش شدید شوری آب رودخانه زهره در مناطق پایین‌دست سد و بروز زیان به کشاورزان این مناطق می‌شود. اولین مشکل این سد مربوط به پایین بودن کیفیت آب ورودی به مخزن سد است، زیرا به دلیل وجود منابع شور‌کننده متعدد در حوضه آبریز بالادست سد، شوری آب رودخانه زهره در محل سد زیاد است.»

آبگیری قریب‌الوقوع سد چم‌شیر,رانت آبگیری قریب‌الوقوع سد چم‌شیر

جهانشیر محمدزاده مشکل دوم سد چم‌شیر گچساران را مربوط به قرار گرفتن ۷۰ درصد از مساحت مخزن سد روی سازند گچساران دانست و یادآورشد: «با توجه به اینکه گچ یکی از واحدهای اصلی تشکیل‌دهنده سازند گچساران است و قدرت انحلال‌پذیری آن در آب زیاد است، انحلال گچ باعث تشدید شوری آب ذخیره شده در مخزن سد می‌شود. مشکل سوم این سد مربوط به تشدید شوری توسط پدیده تبخیر از سطح آزاد آب مخزن سد است، زیرا به دلیل قرارگیری مخزن سد چم‌شیر در یک ناحیه گرم و خشک، تبخیر از سطح آب مخزن سد زیاد بوده و می‌تواند تا بیش از ۱۰ درصد شوری آب ذخیره شده در مخزن سد را زیاد کند.

با توجه به نبود اطلاعات مستند در ارتباط با رخ‌نمود نمک سازند گچساران در داخل مخزن سد، در زمینه تاثیر این موضوع بر شوری آب مخزن نمی‌توان با قطعیت اظهارنظر کرد ولی با این وجود، ترکیب سه عامل شور بودن آب ورودی به مخزن سد، انحلال گچ سازند گچساران و تبخیر باعث می‌شود که شوری آب خروجی از مخزن سد زیاد باشد.» اما با وجود مشکلات عدیده‌ای که این پروژه در اقتصاد استان و کشور ایجاد می‌کند، باید دید چرا برخی کانون‌های سوداگر، تلاش می‌کنند آبگیری این سد را تسریع بخشند. اینجاست که پای یکی از ابرپروژه‌های اقتصادی به میان می‌آید.

موضوع ارتباط آبگیری سد چم‌شیر با پتروشیمی گچساران از سال‌ها قبل مطرح شد. برای نخستین‌بار در بهمن ماه ۹۶ بود که غلامرضا تاجگردون، نماینده وقت گچساران از ضرورت استفاده از آب چم‌شیر برای پتروشیمی گچساران سخن گفت. نماینده وقت گچساران اعلام کرد موافقت مقامات دولتی را برای استفاده پتروشیمی گچساران از آب سد چم‌شیر کسب کرده است. بسیاری از فعالان محیط زیست معتقدند ریشه اصلی آبگیری سد در آذرماه را باید در این مناسبات سوداگرانه جست‌وجو کرد.

محمد درویش، رییس کمیته محیط زیست در کرسی سلامت اجتماعی یونسکو در گفت‌وگو با «تعادل» در این خصوص می‌گوید: «قبلا هم اشاره شده که ۷۰ درصد مخزن سد چم‌شیر روی تشکیلات گچساران قرار گرفته است. بنابراین احتمال اینکه سالانه ۵۰۰ هزار تن نمک در مخزن این سد انباشته شود، زیاد است. این نمک در نهایت می‌تواند باعث افزایش شوری چشمه‌های پایین‌دست سد شود که منابع آب زیرزمینی و سطحی متأثر آن است. در نهایت شوری در شرق خوزستان و منطقه بندر دیلم استان بوشهر می‌رسد.»

اما آیا ارتباطی میان آبگیری این سد و مخازن نفتی وجود دارد؟ درویش در پاسخ به این پرسش می‌گوید: «بر اساس گزارش‌های منتشر شده توسط وزارت نفت، ۱۱ حلقه چاه در مخزن سد قرار است بسته شوند؛ اما این احتمال که مواد نفتی و شیمیایی نشت کنند و وارد مخزن سد شود هنوز وجود دارد. این معضلات می‌تواند علاوه بر تبعات شوری، تبعات میکروبی و بیولوژیکی هم اضافه کند و همه اینها در کنار آب غیرقابل شرب و غیرقابل استفاده کردن زمین‌های کشاورزی است. بنابراین هم موضوع شوری آب سد و هم موضوع نشت نفت و مواد شیمیایی در آب این سد جدی است.»

در همین خصوص دکتر حسین آخانی، استاد دانشگاه تهران نیزدر گفت‌وگو با رسانه‌ها درباره تبعات آبگیری سد چم‌شیر می‌گوید: «عمق فاجعه چم‌شیر بیشتر از گتوند است. به دلیل آنکه آب رودخانه زهره شور است و در بستر شور هم قرار دارد. در حال حاضر هم چشمه‌های شور متعددی وارد رودخانه می‌شود. بنابراین شرایط کیفیت آب رودخانه‌ زهره به مراتب خطرناک‌تر از سد چم‌شیر خواهد بود و تبعات دیگری هم دارد؛ با ایجاد آن سد و عدم جریان رودخانه معمولا تخلیه نمک به ‌طور طبیعی انجام می‌شود چون آن اتفاق نمی‌افتد، باعث تجمع نمک در داخل مخزن سد خواهد شد و چون شستشوی سالانه صورت نمی‌گیرد، رودخانه زهره بعد از احداث سد شورتر خواهد شد.»

باید دید با وجود این حجم انبوه از نگرانی‌ها و دلایل مستند، چرا وزارت نیرو همچنان نسبت به آبگیری این سد، اصرار می‌کند؟ باید دید چرا وزارت نیرو تا زمان ارایه گزارش‌های مستند سازمان محیط زیست صبر نمی‌کند تا از بروز مشکلات بعدی جلوگیری شود؟ از همه مهم‌تر چنانچه این سد نیز به سرنوشت سد گتوند دچار شود، کدام مقام مسوول مسوولیت اجرای آن را عهده‌دار خواهد شد؟ به نظر می‌رسد ضروری است قوه قضاییه به موضوع ورود کرده و اجازه ندهد، میلیاردها دلار از سرمایه کشور صرف یک چنین پروژه‌هایی شود. حتما مخاطبان در خاطر دارند پس از بروز مشکل سد گتوند، صدها میلیون دلار بودجه صرف حل مشکلی شد که می‌شد با جانمایی درست، مانع بروز آن شد.

 زهرا سلیمانی

taadolnewspaper.ir
  • 13
  • 2
۵۰%
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
زندگینامه امام زاده صالح زندگینامه امامزاده صالح تهران و محل دفن ایشان

نام پدر: اما موسی کاظم (ع)

محل دفن: تهران، شهرستان شمیرانات، شهر تجریش

تاریخ تاسیس بارگاه: قرن پنجم هجری قمری

روز بزرگداشت: ۵ ذیقعده

زندگینامه امامزاده صالح

باورها و اعتقادات مذهبی، نقشی پررنگ در شکل گیری فرهنگ و هویت ایرانیان داشته است. احترام به سادات و نوادگان پیامبر اکرم (ص) از جمله این باورهاست. از این رو، در طول تاریخ ایران، امامزادگان همواره به عنوان واسطه های فیض الهی و امامان معصوم (ع) مورد توجه مردم قرار داشته اند. آرامگاه این بزرگواران، به اماکن زیارتی تبدیل شده و مردم برای طلب حاجت، شفا و دفع بلا به آنها توسل می جویند.

ادامه
نیلوفر اردلان بیوگرافی نیلوفر اردلان؛ سرمربی فوتسال و فوتبال بانوان ایران

چکیده بیوگرافی نیلوفر اردلان

نام کامل: نیلوفر اردلان

تاریخ تولد: ۸ خرداد ۱۳۶۴

محل تولد: تهران 

حرفه: بازیکن سابق فوتبال و فوتسال، سرمربی تیم ملی فوتبال و فوتسال بانوان

سال های فعالیت: ۱۳۸۵ تاکنون

قد: ۱ متر و ۷۲ سانتی متر

ادامه
محمدعلی جمال زاده بیوگرافی محمدعلی جمال زاده؛ پدر داستان های کوتاه فارسی

تاریخ تولد: ۲۳ دی ۱۲۷۰

محل تولد: اصفهان، ایران

حرفه: نویسنده و مترجم

سال های فعالیت: ۱۳۰۰ تا ۱۳۴۴

درگذشت: ۲۴ دی ۱۳۷۶

آرامگاه: قبرستان پتی ساکونه ژنو

ادامه
فردریش نیچه نگاهی ژرف به زندگینامه و اندیشه‌های فردریش نیچه

تاریخ تولد: ۱۵ اکتبر ۱۸۴۴

محل تولد: روکن، آلمان

حرفه: فیلسوف و منتقد فرهنگی

درگذشت: ۱۹۰۰ میلادی

مکتب: فردگرایی، اگزیستانسیالیسم، پسانوگرایی، پساساختارگرایی، فلسفه قاره‌ای

ادامه
هدیه بازوند بیوگرافی هدیه بازوند؛ بازیگر کرد سینما و تلویزیون ایران

تاریخ تولد: ۲۷ مرداد ۱۳۶۶

محل تولد: بندرعباس، ایران

حرفه: بازیگر سینما، تلویزیون و تئاتر

آغاز فعالیت: ۱۳۹۶ تاکنون

تحصیلات: فارغ التحصیل لیسانس رشته مهندسی معماری

ادامه
سانجیو باجاج بیوگرافی سانجیو باجاج میلیارد و کارآفرین موفق هندی

تاریخ تولد: ۲ نوامبر ۱۹۶۹

محل تولد: هندی

ملیت: هندی

حرفه: تاجر، سرمایه گذار و میلیارد 

تحصیلات: دکتری مدیریت از دانشگاه هاروارد

ادامه
محمد مهدی احمدی بیوگرافی محمدمهدی احمدی، داماد محسن رضایی

تاریخ تولد: دهه ۱۳۶۰

محل تولد: تهران

حرفه: مدیرعامل بانک شهر

مدرک تحصیلی: دکترای اقتصاد واحد علوم تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی تهران، کارشناسی ارشد علوم اقتصادی دانشگاه تهران، کارشناسی اقتصاد بازرگانی دانشگاه شهید بهشتی

نسبت خانوادگی: داماد محسن رضایی، برادر عروس قالیباف، برادر داماد رحمانی فضلی

ادامه
علی عسکری بیوگرافی علی عسکری سیاستمدار ایرانی

تاریخ تولد: ۱۳۳۷

محل تولد: دهق، اصفهان

حرفه: سیاستمدار، نظامی، مدیر ارشد اجرایی، مدیر عامل شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس

آغاز فعالیت: ۱۳۶۲ تاکنون

تحصیلات: کارشناسی مهندسی برق - الکترونیک، کارشناسی ارشد مدیریت، دکتری مهندسی صنایع - سیستم و بهره‌وری

ادامه
ندا قاسمی بیوگرافی ندا قاسمی؛ بازیگر تازه کار و خوش چهره تلویزیون ایران

چکیده بیوگرافی ندا قاسمی

نام کامل: ندا قاسمی

تاریخ تولد: ۳۰ خرداد ۱۳۶۰

محل تولد: کرمانشاه

حرفه: بازیگر سینما، تلویزیون و تئاتر، مجری و صداپیشه

آغاز فعالیت: ۱۳۸۶ تاکنون

تحصیلات: دکترای شیمی آلی

ادامه
ویژه سرپوش