جمعه ۱۴ بهمن ۱۴۰۱
کد مقاله: ۹۹۱۰۰۰۰۷۱

آشنایی با مضامین قالب شعری ترجیع بند

ترجیع بند,نمونه ای از ترجیع بند عراقی,شعر ترجیع بنددر قالب ترجیع بند، هر رشته شعر یک بیت یکسان با قافیه ای جداگانه تکرار می شود
قالب ترجیع بند یکی از قالب های شعری است که در آن چند بیت غزل که هم وزن هستند با یک بیت تکراری بهم متصل شده اند. مضمون و درونمایه قالب شعری ترجیع بند را بیشتر موضوعات عرفانی، عاشقانه و مدح و ستایش تشکیل داده است.

ترجیع بند

تَرجیع بَند یا بندگردان از قالب های شعر فارسی است که از غزل های چند بیتی که هم وزن هستند تشکیل شده و برای اتصال این غزل ها به یکدیگر از یک بیت تکراری استفاده می نماید یا بعبارتی ترجیع بند از چند قطعه شعر تشکیل شده است که هر کدام از این قطعه شعرها دارای قافیه و وزن یکسان هستند و در آخر هر رشته شعر، یک بیت یکسان با قافیه ای جداگانه تکرار می شود. بیت ترجیع با قافیه ای ویژه و لفظ و معنی یکتا تکرار می گردد. این بیت، بند ترجیع یا بند گردان نامیده می شود.

به هریک از غزل ها، خانه یا رشته گفته می شود. هر خانه از ۵ تا ۲۵ بیت (گاه کم تر یا بیشتر) تشکیل شده است. معروفترین ترجیع بندها از هاتف اصفهانی و سعدی است. برترین ترجیح بندها مربوط به سعدی، هاتف و فرخی است. از ترجیع بندهای مشهور ادبی فارسی ترجیع بند هاتف است. قدیمی ترین ترجیع بند در دوره سامانی سروده شده است، ولی تنها ترجیع بندهای دوره غزنوی به ویژه ترجیع بندهای فرخی سیستانی بجامانده است.

انواع ترجیع بند

ادیبان، قالب شعری ترجیع بند را به ۳ گروه زیر تقسیم نموده اند:

۱- برطبق قالب شعری ترجیع بند، تمام بیت های ترجیع باید یکسان باشد.

۲- در قالب ترجیع بند، بیت های ترجیع باید متفاوت باشد، ولی قافیه های یکسان داشته باشند؛ به طوریکه اگر بیت ها را کنار هم قرار دهند یک بند مستقل تشکیل می شود.

ساختار قالب شعری ترجیع بند,ترجیع بند,ترجیع بند چیستتعداد بیت های قالب ترجیع بند کم تر از قصیده و مشابه قالب شعری غزل است

۳- برمبنای فالب شعری ترجیع بند، بیت های ترجیع دارای قافیه های متفاوت باشد. پس از قرن هفتم این چنین بیت ها را ترکیب بند نامیدند.

در برخی مواقع که مصراع های هر خانه هم قافیه باشند به مسمط شباهت داشته و آن مصراع ها را نوعی ترجیع بند مسمط یا مسمط می دانند.

مضامین قالب شعری ترجیع بند

۱-  ترجیعات سبک خراسانی: مدح و ستایش از وصف طبیعت.

۲-  ترجیعات سبک عراقی: دیدگاه های عاشقانه و عارفانه. از ماندگارترین و مشهورترین آثار میتوان ترجیع بند سعدی و ترجیع بند عراقی را مثال زد.

۳-  ترجیعات سبک هندی: ترجیع بند های عارفانه و طولانی هستند. ترجیع بند موجود در اشعار بیدل دهلوی از نمونه های شاخص این نوع ترجیع بند هاست.

بندگردان,نمونه شعر ترجیع بند,ترجیع بندهر کدام از قطعه شعرها در قالب ترجیع بند دارای قافیه و وزن یکسانند

شکل و ساختار قالب شعری ترجیع بند 

در قالب شعری ترجیع بند، در اکثر موارد بند ها از حداقل پنج بیت و حداکثر پانزده بیت تشکیل می شود؛ ولی در برخی مواقع تا بیست بیت هم رسیده است. حداقل تعداد بندها در ترجیع بند دو بوده و تا سی و چهار بند نیز رسیده است. وزن شعر ترجیع بند یکسان است، ولی هر بند و در برخی مواقع هر بیت، ترجیع، قافیه جداگانه دارد. تعداد بیت های این قالب شعری کم تر از قصیده و مشابه قالب شعری غزل است.

نمونه ای از ترجیع بند عراقی

در میکده با حریف قلّاش

بنشین و شراب نوش و خوش باش 

از خط خوش نگار بر خوان

سرّ دو جهان، ولی مکن فاش

بر نقش و نگار فتنه گشتم

زان رو که نمی رسم به نقاش

تا با خودم، از خودم خبر نیست

با خود نفسی نبودمی کاش!

در میکده می کشم سبویی

باشد که بیابم از تو بویی

ای روی تو شمع مجلس افروز

سودای تو آتش جگر سوز

رخسار خوش تو، عاشقان را

خوشتر ز هزار عید نوروز

بگشای لبت به خنده بنمای

از لعل، تو گوهر شب افروز

زنهار! از آن دو چم مستت

فریاد! از آن دو زلف کین توز

در میکده می کشم سبویی

باشد که بیابم از تو بویی 

ترجیع بند,قالب ترجیع بند,شعرهای ترجیع بندوزن شعر ترجیع بند یکسان است، اما هر بند و گاهی هر بیت، ترجیع و قافیه جداگانه دارد

گردآوری: بخش فرهنگ و اندیشه سرپوش

  • 17
  • 5
۵۰%
همه چیز درباره
نظر شما چیست؟
انتشار یافته: ۰
در انتظار بررسی:۰
غیر قابل انتشار: ۰
جدیدترین
قدیمی ترین
مشاهده کامنت های بیشتر
الناز ملک,بیوگرافی الناز ملک,زندگینامه الناز ملک پور بیوگرافی الناز ملک، بازیگر سریال سقوط (+ تصاویر)

متولد:۱۹ آذر ۱۳۷۴ تهران

زمینه فعالیت:سینما، تئاتر و تلویزیون

پیشه:بازیگر

مدرک تحصیلی:دانش آموخته موسسه آزاد بازیگری

سالهای فعالیت:۱۴۰۱ تاکنون

قد:۱۷۴ سانتیمتر

ادامه
روبرتو تورس,بیوگرافی روبروتو تورس,روبرتو تورس بازیکن فولاد خوزستان بیوگرافی روبروتو تورس، بازیکن فوتبال اسپانیایی (+ تصاویر)

زاده:۱۶ اسفند ۱۳۶۷

زادگاه:پامپلونا

ملیت:اسپانیایی

پست:هافبک هجومی

پیشه:بازیکن فوتبال

ادامه
سپیده معافی,بیوگرافی سپیده معافی,عکس سپیده معافی بیوگرافی سپیده معافی بازیگر ایرانی- آمریکایی (+ تصاویر)

تاریخ تولد:۱۸ سپتامبر ۱۹۸۵

محل تولد:رگنسبورگ، بایرن، آلمان غربی

ملیت:ایرانی- آمریکایی

شهروندی:ایالات متحده آمریکا

حرفه:بازیگر سینما و تلویزیون

ادامه
محمد دلاوری,بیوگرافی محمد دلاوری,عکس های محمد دلاوری بیوگرافی محمد دلاوری + تصاویر و حواشی زندگی اش

تاریخ تولد: ۱۳۵۲

محل تولد: تهران

حرفه: روزنامه‌نگار، خبرنگار، مجری، نویسنده و مستندساز

تحصیلات: فوق لیسانس علوم سیاسی

شناخته شده برای: خبرنگاری واحد مرکزی خبر صدا و سیمای ایران

ادامه
سلطان محمود غزنوی,زندگینامه سلطان محمود غزنوی,بیوگرافی سلطان محمود غزنوی سلطان محمود غزنوی پادشاه قدرتمند غزنوی

تاریخ تولد: دهم محرم ۳۶۱ هجری قمری

محل تولد: شهر غزنی در منطقه زابلستان

پدر: سبکتگین

همسر: کوثر جهان

فرزندان: جلال داوود محمد ،سلطان مسعود غزنوی، عبدالرشید غزنوی، سلیمان ،شجاع

دین و مذهب: اسلام، سنی

ادامه
ذوالقرنین,زندگینامه ذوالقرنین,ذوالقرنین چه کسی است ذوالقرنین در حقیقت چه کسی بوده است؟

معنای اسم: صاحب دو شاخ

تکرار نام در قرآن: در سوره کهف

بیوگرافی ذوالقرنین:

ذوالقرنین یکی از شخصیت های قرآن و کتاب های مقدس می باشد که صاحب قدرت می شود تا دیواری را بین نوع بشر و قوم یاجوج و ماجوج ایجاد کند. این قوم تجسمی از آشوب بوده اند و رهاسازی آنها از پشت دیوار نشانه ای برای پایان دنیا خواهد بود. این قوم توسط خداوند در یک شب از روزهای قیامت نابود خواهند شد. این داستان از طریق رمانس اسکندر که نسخه ای افسانه ای از پیشه و زندگی اسکندر است در قرآن وارد شده است. 

براساس داستان قرآنی ذوالقرنین دارای سه لشکرکشی مهم بوده است که ابتدا به غرب، سپس به شرق و در نهایت به یک تنگه کوهستانی بوده است. وی انسانی یکتاپرست و البته مهربان بوده است که در راه عدالت به بیراهه کشیده نمی شده، به همین دلیل لطف خداوند مشمول حالش می شود. وی یار نیکوکاران و دشمن ستمگران محسوب می شده و به مال و ثروت دنیا علاقه نداشته، همچنین به سبب ایمانی که به خداوند و روز قیامت داشته خداوند او را مامور ساخت سدی می کند که از جنس آجر و سنگ از آهن و مس است و هدف از ساختن آن کمک به گروهی مستضعف در مقابل ظلم و ستم قوم یاجوج و ماجوج بوده‌ است. 

ادامه
ساتوشی ناکاموتو,بیوگرافی ساتوشی ناکاموتو هویت ناشناس ساتوشی ناکاموتو؛ خالق اصلی بیت کویین کیست؟

تاریخ تولد: اطلاعی در دست نیست

محل تولد: اطلاعی در دست نیست

حرفه: خالق بیت کوین

تاریخ شروع فعالیت: از دسامبر ۲۰۱۰

ساتوشی ناکاموتو,خالق اصلی بیت کویینبیوگرافی ساتوشی ناکاموتو

ادامه
آلفرد نوبل,زندگینامه آلفرد نوبل,آلفرد برنهادر نوبل زندگینامه آلفرد برنهادر نوبل؛ مخترع دینامیت و پایه گذار جایزه نوبل

تاریخ تولد: ۲۱ اکتبر ۱۸۳۳

محل تولد: استکهلم، سوئد

حرفه: شیمی ‌شناس، مهندس، مخترع، بازرگان و نیکو کار

شناخته شده برای: اختراع دینامیت، بنیانگذار جایزه نوبل

دین: بی دین، خداناباور

درگذشت: ۱۰ دسامبر ۱۸۹۶

ادامه
علی فتح الله زاده,بیوگرافی علی فتح الله زاده,عکس های علی فتح الله زاده علی فتح الله زاده؛ محبوب ترین مدیر باشگاه استقلال

تاریخ تولد: ۱۹ دی ۱۳۳۷

محل تولد: خوی، ایران

حرفه: مدیرعامل باشگاه فوتبال استقلال تهران

شروع فعالیت: ۲۳ مهر ۱۴۰۱

تحصیلات: دکتری اقتصاد از آکادمی ملی علوم آذربایجان

ادامه

حکایت درباره استفاده از فرصت تنها سرمایه ی هر انسانی، عمر وی می باشد. عمر انسان، همچون آب روان با تندی در سراشیبی می گذرد و هر روزی که تمام میشود، به اندازه یک روز از سرمایه انسان مستهلک می شود. بنابراین باید در قبال این رفتن سرمایه، نهایت توجه و وسواس را داشت تا توشه و کمالی کسب کنیم.

...[ادامه]
ویژه سرپوش
X